Rus – Azeri Enerji Antlaşması
Hazar bölgesinde zengin petrol ve doğalgaz rezervlerine sahip olan Azeriler, Ruslarla yıllık 500 milyon metreküplük gaz alım-satım anlaşması imzaladı. (
Tıkla -1) Buna göre Rus şirketi Gazprom'un yan kuruluşu Gazprom Export, Azerbaycan devlet petrol şirketi GNKAR'dan yılda azami 500 milyon metreküp gaz alacak. Gazın fiyatı, petrole dayalı bir fiyat formülüyle belirlenecek. (
Tıkla – 2).
Azerbaycan’ın Rusya ile ilişkilerini yeni bir gelişme olarak nitelendirmek doğru bir yaklaşım olmamakla birlikte, ikili ilişkilerin Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra, bilhassa Karabağ Savaşından sonra inişli çıkışlı bir seyir arz ettiği de aşikârdır. Devletler arasındaki ikili ilişkileri tek bir faktöre indirgemek doğru bir yaklaşım değildir. Ancak yine de Karabağ’daki gelişmelerle, Azerbaycan - Rusya ilişkileri arasında bir korelâsyondan söz etmek eksik bile olsa yanlış değildir. Bunun örneği geçtiğimiz aylarda Türk – Ermeni yakınlaşmasının neticesi olarak İlham Aliyev’in Rusya’ya yaptığı ziyarette de görüldü.
Öte yandan gözlerden kaçan bir duruma dikkat çekmek gerekirse; Türkiye’nin Ermenistan’a yakınlaşmasındaki önemli bir faktör; bölgede Gürcistan’ı etkin bir konumda istemeyen Rusya’yı tutucu politikalarından vazgeçirerek başta NABUCCO olmak üzere Orta Asya ve Kafkaslardaki enerji yollarına alternatif bir güzergâh arama arzusudur. Bunun için ise iki seçenekten biri olan Ermenistan Türk devleti ve bürokrasisi tarafından politik olarak daha doğru ve tartışmasız bir tercih olarak görülmüştür, zira diğer alternatif olan İran’ın meşruiyeti, Türkiye’nin projelerine destek veren diğer ülkeler tarafından tartışma konusudur.
Ermenistan’ın enerji yolları üzerinde bulunması Azerbaycan tarafından olumlu karşılanmayacaktır çünkü Ermenistan’ın böyle bir pozisyona gelmesi hem Ermenistan’ı hem de Karabağ’daki de facto oluşumu güçlendirecek ve bölgeden çekilmeye zorlayacak adımlar atmasını imkânsız hale getirecektir.
Bütün bu gelişmeler ışığında, Ermenistan’ın bir enerji geçiş ülkesi olmasını istemeyen Azerbaycan bu hareketiyle hem Rusya’yı yanına çekmeye hem de Ermenistan’ı muhtemel bir yatırım ülkesi olma alternatifinden çıkarmaya çalışmış oldu. Önümüzdeki dönemde bölge ülkelerinin, Türkiye’nin ve Rusya’nın atacağı adımlar taşların yerine oturmasını sağlayacaktır.
(Mehmet Şahin, Ekonomi – Enerji – Çevre Araştırmaları, Stajyer, 16.10.2009)