Afgan Halkı Nezdinde Afganistan’dan Güncel Haberler
Afganistan’la ilgili güncel haberler son genel seçimlerin sonuçları üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bilindiği üzere seçim sonuçları büyük sahtekârlıklardan dolayı halen açıklanamamıştır ve oyların bir kısmı tekrar sayılmak üzere ertelenmiştir. Sonuçların halen açıklanamamış olması Afgan halkı için sorunların artması anlamına gelmektedir. Savaşlar ve olaylar Afganistan’ın başkenti Kabil’de, Güney, Güneydoğu ve Güneybatıyı etkisi altında tutarken şimdi de Kuzey bölgelerini de çember içine almaktadır. Kuzeydeki Taliban varlığı, Afgan Devleti, ABD ve NATO tarafından da teyit edilmiştir. Kuzeyde yaşayan Afgan halkı bu gelişmeleri savaşların başlayacağının habercisi olarak değerlendirerek, gelecek için endişe duymaktadır. Afgan halkına göre seçimlerin ertelenmesiyle, ABD Karzai’yi baskı altına almaya çalışmakta ve Karzai’nin ABD’nin isteklerine boyun eğmeden seçimleri kazanamayacağını bilmesini istemektedir.
ABD’nin Karzai’den beklentilerini özetlemek gerekirse; birincisi ABD’nin Afganistan’daki eski büyükelçisi Afgan asıllı Zalmay Halilzad’a, Afganistan’da başbakanlık gibi bir makamın verilmesi hedeflenmektedir. İkincisi, Karzai’den gelecek beş sene içinde Afganistan Cumhurbaşkanı olarak bir halef göstermesi beklenmektedir. Karzai’nin halef göstereceği kişinin de şimdiki Afganistan İçişleri Bakanı Muhammed Hanif Atmer olduğunu düşünülmektedir. Üçüncüsü, bugünlerde gündemde olan, ABD ve NATO’nun Afganistan’dan çıkması için takvim belirlenmesi konusunun rafa kaldırılmasıdır. Sözü geçen konu Afganistan siyasi gündeminden çıkartılmalı ve en az otuz sene için bahsi geçmemesi için uygun ortam hazırlanmalıdır.
Halilzad’ın Afgan televizyonlarında önceki konuşmalarında değinmediği konulara değinmesi de dikkat çekicidir. Halilzad, ABD’yi eleştirerek sözlerine başlamış, kendisinin bir Afgan olduğundan dolayı iftihar ettiğini ve aynı zamanda ABD’li bir vatandaş olarak, geçmişte yapılmaması gereken yanlışları yaptıklarını itiraf etmiştir. Afgan halkı nezdinde halen, Halilzad’ın gelecekte kurulacak devlette bir makam sahibi olması beklenmektedir. Halilzad’ın son konuşması ile bu beklentinin de netlik kazandığı söylenebilir. İlerleyen yıllarda Afgan hükümeti içinde, Halilzad gibi ABD tarafından tam desteklenen güçlü bir kişinin yer alması durumda, Karzai’nin sadece sembolik olarak cumhurbaşkanlığı makamında kalacağı ve ülke yönetimi ile ilgili tüm görevlerin Halilzad ve onun getireceği personelle yürütüleceği, Karzai dahil herkes tarafından bilinmektedir.
Fakat Karzai’nin ABD’nin şartlarını kabul etmesi durumunda en azından sembolik olarak Cumhurbaşkanı makamında kalacağı düşünülebilir. Aksi takdirde seçimler ikinci tura kalıp Karzai ve en önemli rakibi Abdullah Abdullah arasında çekişmeye sahne olacağı tahmin edilmektedir. Diğer bir alternatif olarak da Vahidullah Vahid’in ortaya attığı tez düşünülebilir. Vahid’e göre; seçimlerin birinci turda bitmemesi halinde Afganistan içinde bulunduğu istikrarsız ortamdan dolayı bir sene daha ikinci tura hazır olamaz. Vahid, çözüm olarak da ikinci tur gerçekleştirilinceye kadar, Loya Jirga’nın
[1] toplanması gerektiğini ve bir sene için geçici cumhurbaşkanı seçilmesini önermektedir. Diğer bir alternatif ise; Karzai, Abdullah ve Halilzad uzlaşarak ortak bir yönetim kurmaları olabilir. Söz konusu ihtimallerin üçü de Karzai’yi korkutacak ölçüde önemlidir. Karzai’nin seçeneklerine baktığımızda ya ABD’nin şartlarını kabul edecek ve birinci turda cumhurbaşkanı olacaktır ya da Cumhurbaşkanlığından vazgeçecektir. Çünkü söz konusu şartları reddettiği takdirde seçimler ikinci tura kalacaktır. ABD’nin Afganistan iç ve dış siyasetiyle ilgili konulardaki etkisi göz önünde bulundurulduğunda, Karzai’nin tekrar seçilmesinin imkânsız olacağını söylemek mümkündür.
(Khalilullah Rasuli, Asya Pasifik Masası, Kıdemli Asistan)