Afganistan’dan güncel haberler, seçimlerin sonucu ile ilgilidir. Bilindiği gibi seçimlerde sözde büyük sahtekarlıklardan dolayı sonuçlar açıklanamamıştır. Seçim sonuçları verilen oyların bir kısmı tekrar sayılmak üzere ertelenmiştir. Seçimlerin sonucunun geç kalması, bizim milletimiz için tehlikelerin artması anlamına gelmektedir. Savaşlar ve olaylar Afganistan’ın başkenti Kabil’de, güney, güneydoğu ve güneybatıda artmakta iken, şimdi seçimlerin sonucunun açıklanmaması ile birlikte; güneydeki tehlikeler adeta kuzey bölgelerini de çember içine almaktadır. Kuzeydeki Taliban varlığı, Afgan devleti,  ABD ve NATO tarafından da teyit edilmiştir. Fakat bu gücü kuzeyde yaşayan Afgan milleti hissetmekte ve bu gelişmeleri de, savaşların başlayacağının habercisi olarak değerlendirerek, gelecek için endişe duymaktadır.

Afgan halkına göre seçimlerin ertelenmesi, ABD’nin Karzai’yi baskı altına aldığı ve Karzai’nin ABD isteklerine boyun eğmeden seçimleri kazanamayacağı ile bağlantılı olduğuna inanmaktadır.

•         ABD’nin Karzai’den isteklerini özetlemek gerekirse; ilk olarak ABD’nin Afganistan’daki eski büyükelçisi ve Afgan asıllı Zalmay Halilzad’a, Afganistan’da başbakanlık gibi bir makamı vermeyi istemektedir.

•         İkincisi ise Karzai’den gelecek beş senede Afganistan cumhurbaşkanı olarak bir halef göstermesi beklenmektedir. Söz konusu kişinin Karzai’den sonra Afganistan’ın gelecek cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanıp başkan olmasını istemektedirler. ABD’nin istemesi üzere Karzai’nin eğitmesi gereken kişinin de şimdiki Afganistan içişleri bakanı Muhammed Hanif Atmer olduğunu düşünülmektedir.

•         Üçüncü olarak bugünlerde gündemde olan, ABD ve NATO’nun Afganistan’dan çıkması için takvim istememektir. Sözü geçen konu Afganistan’daki gündemden çıkartılmalı ve en az otuz sene için bahsi geçmemesi için ortam hazırlanmalı.

  
Halilzad’ın Afgan televizyonlarındaki önceki konuşmalarında değinmediği konulara değinmesi de dikkat çekicidir. Halilzad, ABD’lileri eleştirme ile sözlerine başladı. Kendisi bir Afgan olduğundan dolayı iftihar ettiğini ve ABD’li bir vatandaş olarak, geçmişte yapılmaması gereken yanlışları yaptıklarını itiraf etti. Geçmişte halk nezdinde Halilzad’ın gelecekte kurulacak devlette bir makam sahibi olması bekleniyordu. Halilzad’ın son konuşması ile bu konuşmanın netlik kazandığını söyleyebiliriz. Açıktır ki, Karzai’nin ilerleyen yıllarda, Halilzad gibi ABD tarafından tam desteklenen güçlü bir kişinin yer alması durumda, sadece sembolik olarak cumhurbaşkanlığında kalacağı ve tüm işlerin Halilzad ve onun getireceği personellerle yapılacağı, Karzai dahil herkes tarafından bilinmektedir.

Fakat Karzai, ABD’nin şartlarını kabul ederse, en azından sembolik olarak cumhurbaşkanı kalır. Yoksa alternatifi olarak Abdullah Abdullah’ın bu görev için hazır olduğu düşünülmektedir. Diğer bir alternatif olarak da Vahidullah Vahid’in ortada attığı tez düşünülebilir. Vahid’e göre; seçimlerin birinci turda bitmemesi halinde Afganistan içinde bulunduğu durumdan dolayı bir sene daha ikinci tura hazır olamaz. Çözüm olarak daikinci tur gerçekleştirilinceye kadar, Loya Jirga’nın (1) toplanması gerektiğini ve bir sene için geçici cumhurbaşkanı seçilmesini önermektedir. Söz konusu ihtimallerin ikisi de Karzai’yi korkutacak ölçüde önemlidir. Karzai’nin seçeneklerine baktığımızda ya ABD’nin şartlarını kabul edecek ve birinci turda cumhurbaşkanı olacaktır ya da cumhurbaşkanlığından vazgeçecektir. Çünkü şartları reddettiği zaman seçimler ikinci tura kalacaktır. Bu durumda ABD’nin Afganistan’la alakalı konularda etkisini göz önünde bulundurduğumuzda, Karzai’nin tekrar seçilmesinin imkânsız olacağını söylemek mümkündür.

(Khalilullah Rasuli, Asya Pasifik Masası, Kıdemli Asistan,08/10/2009)        

(1)“Loya Jirga” bir Peştun ibaresi olup, “Büyük Konsey” anlamına gelmektedir. Yüzyıllar boyunca Afganistan’daki liderler yeni kralları seçmek, anayasaları kabul etmek, önemli politik sorun ve anlaşmazlıklar üzerinde karara varmak için Loya Jirgalar’ı toplamıştır. Loya Jirga, ilk olarak 1747 yılında Kandahar’da geniş katılımla toplanmıştır. Daha sonra geleneksel olarak kabile liderlerinden ve yerel şuralar (kasaba seviyesinde konseyler) tarafından Kabil’e gönderilen diğer yaşlılardan oluşmaktadır.