Irak'a Komşu Ülkeler Toplantısından Sonuç Alınabilecek mi?
2004 yılından bu yana gelenek haline getirilen Irak'a komşu ülkeler İçişleri Bakanları toplantısı bu defa 14 Ekim'de Mısır'ın Şerm El-Şeyh kentinde yapıldı. Toplantıya katılan Irak'a komşu ülkeler İçişleri Bakanları (Irak, Türkiye, İran, Ürdün, Mısır, Suriye, Suudi Arabistan, Bahreyn ve Kuveyt) Irak'ın güvenlik durumunu ele aldı. Sözkonusu toplantıda konuşmasını yapan Mısır İçişleri Bakanı Habib El-Adili, Irak'a komşu ülkelerin Irak'ın bütünlüğüne ve istikrarına yardım etmelerini isteyerek, Irak'taki yaşanan terör olaylarının önünü kesmek için Irak'ın komşularından Irak'a sızan teröristlere musamaha edilmemesi gereğine vurgu yaptı. El-Adili, Ocak 2010'da Irak'ta yapılacak genel seçimlerinin Irak'ın istikrarı açısından önemli bir adım olduğunu ve bu konuda komşularının Irak'a daha çok yardım etmesi gerektiğine değindi. Toplantıya katılan ülkelerin İçişleri Bakanlarının Irak'a yönelik konuşmalarında özellikle de Irak'ın istikrarına ve bütünlüğüne ağırlık verildi. Bu bağlamda, yapılan taplantının yayınlanan sonuç bildirisinde, Irak'ta yaşanan istikrarsızlığın ve hemen hergün başgösteren patlamaların Irak'ın komşularına ve bölge ülkelerine olumsuz yönde yansımakta olduğuna ve imzalanan anlaşmaların özenle uygulanması gerektiğine yer verilmektedir. (Tıkla-1)
Ancak bu tür toplantıların beş seneden beri yapılmakta olmasına rağmen Türkiye dışında, hiçbir katılımcı ülkenin Irak'ın istikrarı konusunda herhangi bir somut adım attığını söylemek çok zor. Bu nedenle bugüne kadar bu toplantılarda alınan kararlardan Irak'taki şiddet olayları ile ilgili herhangibir sonuç elde edildiği söylenemez. Irak'a komşu Arap ülkelerin çoğunun (Birleşik Arap Emirlikleri, Suriye, Bahreyn vs.) Irak'ın işgalinden sonra Irak'la diplomatik ilişkiler kurmaya başladığı dikkate alındığında, Irak'taki sorunun Irak'a komşu ülkelerin İçişleri Bakanlıkları arasında yapılan bu tür toplantılarla etkin biçimde çözümlenmesini beklemek yanlış bir yaklaşım olur. Çünkü komşu ülkelerin, sadece tek bir bakanlık ile değil, çok yönlü bir şekilde ve somut olarak Irak'a destek vermesi gerekmektedir. Şerm Şeyh kentinde toplanan Irak'a komşu Arap ülkelerinin hangisinin Irak'la kalıcı ve ikili anlaşmasının bulunduğu söylenebilir?
Sonuç olarak, 2003 yılından beri Irak'a komşu ülkeler arasında Irak'taki sorunları çözmek amacıyla bakanlar düzeyinde birçok toplantı yapıldığı bilinmektedir. Ancak bugüne kadar bu toplantılardan kaydadeğer herhangi bir olumlu sonuç alındığını söylemek zordur. Irak'ın tüm komşu ülkeleri ile arasında her konuda ikili anlaşmaların yapılmasının bu bağlamda yararlı olacağı düşünülmektedir.
(Ali SEMİN, Ortadoğu-Afrika Masası, Kıdemli Asistan, 15.09.2009)