Eulex-Sırbistan ve Kosova Arasındaki Uyuşmazlık
Görüşmeleri günlerce devem eden ve EULEX-Sırbistan arasında imzalanması düşünülen protokol hakkındaki tartışmalara ortak bir çözüm yolu henüz bulunamamıştır. Protokolün amacı, başta Kosova’nın kuzeyindeki olmak üzere organize ve diğer suçları önlemeye yönelik EULEX’in çalışmalarına yardımcı olmaktır. 8 Eylül’de Kosova Parlamentosu’nun yaptığı açıklamaya göre EULEX ile Belgrad arasındaki polis alanında işbirliği konulu protokol artık tartışılmayacaktır (Tıkla-1). Kosova yönetimi, EULEX'in Sırbistan ile söz konusu protokolleri imzalamasının “Kosova kurumlarını bağlamayacağı ve Kosova’nın egemen karar almadığı hiçbir konuda yükümlü ve sorumlu olamayacağı” görüşünü savunuyor (Tıkla-2). Neticede Kosova 17 Şubat 2008 tarihinden itibaren bağımsız bir ülke olduğuna göre uluslararası hukuk çerçevesinde kendi kararlarını kendisi alması gerekmektedir. Kosovalılar, bu protokolün Kosova tarafından da imzalanması gerektiği hususunda ısrar ediyor.
Protokolün içeriği henüz belli değildir. Siyasi analistler EULEX-Sırbistan arasında imzalanması düşünülen protokolün belirsizliklerinin zamanla yok olacağını söylemektedirler. Protokolün Priştina tarafından kabul edilmesi için değişebilme ihtimali yüksektir. Kosovalı makamlara göre bu protokolün imzalanması Sırbistan ve EULEX tarafı için avantajlı görünmektedir. Protokolün imzalanmasına karşın verilecek “ödül”, Sırbistan ve Kosova vatandaşlarının Avrupa Birliği ülkelerine giriş-çıkışlarının serbest olmasıdır. Fakat diğer yandan bu protokolün imzalanması, Kosova’nın egemenliğine karşı saygısızlık ile yaklaşıldığını göstermektedir. Bu yüzden de Kosova yetkilileri Sırbistan-EULEX protokolünün imzalanmasına karşı çıkmaktadır.
Bu durumda, çözüm alternatifi olarak her üç aktörün memnun kalacağı şekilde yapılması gereken ilk aşamada Sırbistan ile EULEX yetkilileri arasında Kosova’nın ülke bütünlüğünü ve bağımsızlığı çiğnenmeden bir anlaşmaya varılması ve imzalanması. İkinci aşamada ise, anlaşmaya üçüncü taraf olarak Kosova’nın eklenmesi. Zira Avrupa Birliği benzer sorunları her zaman bir şekilde “çözmüştür”. Bu yüzden de her ne olursa olsun, Brüksel protokolün imzalanmasına kesin karar vermiştir ve merak edilen tek şey Kosova’nın bu protokolü kabul edecek ara formülünün ne olacağıdır.
(Erjada Progonati, AB-Balkanlar, Kıdemli Asistan,10.09.2009)