Arap Zirvesi ve Türkiye
Türkiye Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Gürcistan ziyaretinin ardından 132. Arap Birliği Olağan Bakanlar Konseyi Toplantısı'nın açılış oturumuna katılmak üzere 9 Eylül'de Kahire'ye gitti. Davutoğlu, toplantı öncesinde, son dönemde ilişkilerinde gerilim yaşanan Irak ve Suriye'nin dışişleri bakanları Hoşyar Zebari ve Velid Muallim ile görüştü. (Tıkla-1)
Görüşmede, Şam ve Bağdat yönetimi arasında Irak'ta meydan gelen saldırıların 100 kişinin ölümüne neden olmasıyla birlikte patlak veren gerginlik ele alındı. Davutoğlu, Suriye ve Irak arasındaki gerginliğin giderilmesini amaçlayan sürecin devam edeceğini belirtti. Ahmet Davutoğlu, Kahire'deki Arap Birliği Bakanlar Konseyi toplantısındaki açılış konuşmasını yaptı. Mısır ziyaretinde, 1967 sınırları içinde Filistin devletinin kurulması gerektiğini ifade etti. Türkiye olarak Irak'a güvenlik konusunda destek vermeye devam edeceklerini belirten Davutoğlu, Türkiye'nin bölgesel olarak tarihi bir noktada olduğunu vurguladı. (Tıkla-2)
Son gelişmeler, Türkiye'nin Ağustos ayından beri izlediği Ortadoğu diplomasisi ile Suriye-Irak arasındaki gerginliğin çözümü için yoğun çaba harcadığını göstermektedir. Özellikle son yıllarda Ortadoğu bölgesine ve Filistin-İsrail çatışmasına dış politika gündeminin ilk sıralarında yer vermeye özen gösterdiği görülen Türkiye, bu defa Şam-Bağdat arasında yaşanan gerginliği konu edinerek, bölgeye ilgisini sürdürmekte kararlı olduğu görüntüsünü vermektedir. Bu nedenle Türkiye'nin, bu sıcak bölgede izlemekte olduğu 'Komşularla Sıfır Sorun' politikasının başarılı olup olmayacağını kestirmek oldukça zordur. Ancak yıllardan beri sorunsuz bir gün bile geçirmeyen Ortadoğu bölgesinde Türkiye'nin izlediği söz konusu politikanın başarı sağlama şansının olanaksız denmese de, son derece zor olduğu gerçeği gözden uzak tutulmamalıdır.
Davutoğlu, Kahire ziyareti sırasında Türkiye'nin, Suriye-Irak arasında yaşanan gerilimin giderilmesi için harcadığı çabaları 'Arabuluculuk' olarak nitelendirmediklerini söyledi. Irak Dışişleri Bakanı Hoşyar Zebari'nin ve Suriye Dışişleri Bakanı Velid El-Mualim'in, Türkiye'nin, Suriye-Irak arasında yaşanan gerilimin çözümü için gösterdiği çabaları olumlu olarak nitelemelerine karşın, Mısır'ın, Türkiye'nin bu tutumundan pek de memnun olduğu söylenemez. Davutoğlu'nun, Bağdat ve Şam ziyareti sonrası, 2 Eylül'de Mısır'ı ziyareti sırasında, Arap Birliği Genel Sekreteri Amr Musa ile birlikte yaptıkları basın toplantısında, Türkiye ve İran'ın, Irak-Suriye arasında yaşanan gerginlik konusundaki konusundaki girişimlere değinerek, Arap ülkelerinin bu gelişmelerden tedirgin olduğunu ima etti. Musa'nın, bu açıklaması Araplar’ın kendi sorunları konusunda pasif olduklarını ve kendi sorunlarını kendilerinin çözmek istediğini gösteriyor. Bu nedenle Türkiye'nin, Suriye- Irak arasında uzlaştırma çabalarının, Mısır başta olmak üzere Arap dünyasını harekete geçirdiğini söyleyebiliriz. (Tıkla-3)
Davutoğlu'nun 10 Eylül'de Ürdün'ü ziyaret ederek Ürdün Dışişleri Bakanı Nasır Ceyde ile yaptığı açıklamada "Artık Filistin'de geçici yerleşimler yerine nihai olarak bu konuda kalıcı anlaşmaya varılmalıdır. Bu konunun çözülmesi sadece bölgeye değil, tüm dünyaya barış getirecektir. Biz Arap barış planını destekliyoruz. Biz, Filistinli kardeşlerimizin yeniden bir araya gelmelerini ve birlik olmalarını destekliyoruz. Birlik olmadan müzakerelerde kalıcı barışa yönelik ciddi adımlar atılamaz. Ürdün ve diğer dost ülkelerle birlikte Mısır'ın arabuluculuğunda yapılan planı destekliyoruz” demesi, Türkiye'nin Filistin sorunu konusunda önceliğinin Mısır'da olduğunu gerçeğini kabullenir göründüğünün bir göstergesi olarak düşünülebilir. (Tıkla-4)
Sonuç olarak, bir taraftan Türkiye'nin, diğer taraftan Mısır'ın liderliğinde Arap Birliği'nin çabalarına rağmen, Irak ile Suriye arasında ortaya çıkan gerilimin önümüzdeki süreçte daha da ciddi boyutlara ulaşmasının ve özellikle ABD askerlerinin Irak'tan çekilmelerinin ardından bölgede sadece etnik değil, mezhepsel çatışmaların da alevlenmesinin beklenebileceğini söylemek pek de abartılı olmaz.
(Ali SEMİN, Ortadoğu-Afrika Masası, Kıdemli Asistan, 12.09.2009)