El Beşir’in Türkiye Ziyareti
Son günlerde Türkiye’nin, yönünü Doğu’ya mı çevirdiği tartışmaları yapılırken, Sudan Devlet Başkanı Ömer Hasan El Beşir’in önümüzdeki hafta İstanbul’da gerçekleşecek olan İslam Konferansı Teşkilatı Zirvesi’ne katılacağını açıklaması, önemli bir gelişme olarak basında yer bulmuştur. Beşir geçen yıl ilk olarak Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün özel davetiyle Ankara’yı ziyaret etmiş, ardından İstanbul’da gerçekleşen Afrika Zirvesi’ne katılmıştır. Türkiye’nin Sudan devlet başkanını ağırlamasına, uluslararası insan hakları kuruluşlarının yanı sıra ABD ve AB ülkeleri de sert tepki göstermişti.
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Darfur’da 2003 yılından bu yana Arap milislere verdiği destekle Fur, Musalit ve Zaghava kabilelerine karşı savaş suçu ve insanlığa karşı suç işlemekten Sudan devlet başkanı hakkında, 4 Mart 2009’da tutuklama emri çıkarmıştı. Afrika’nın en büyük ülkesi Sudan’ın Darfur eyaletinde iç savaş ya da soykırım olarak nitelenen felaketlerin temelini, bölgenin ihmal edildiği gerekçesiyle merkezi yönetime karşı 2003 yılında başlatılan ayaklanmalar oluşturmaktadır. Hükümet isyanı bastırmak için, denetimi altındaki cancevid denen milisleri devreye sokmuştu. İşte bu noktadan itibaren bitmeyen çatışmalar başladı. Göçebe Araplar ile yerli Afrikalılar arasındaki çatışmaların dozu artınca Sudan, uluslararası toplumun eleştirilerinin hedefi haline gelmiştir. Kendisine yöneltilen suçlamalara karşı çıkan Beşir, tutuklama kararının ardından Mısır, Eritre ve Katar gibi ülkeleri ziyaret etmiş ve bu ülkelerdeki temaslarında tüm dünyaya Sudan’da yaşananları yeni sömürgecilik planına bağladığı mesajını vermiştir. Beşir UCM’ye taraf ülkelere ziyarette bulunmamaya özen göstermektedir. Tutuklama kararı, UCM’ye taraf olan 108 ülkenin yanı sıra NATO ve Uluslararası Af Örgütü tarafından da desteklenmektedir.
Önümüzdeki hafta İstanbul’da gerçekleşecek olan zirve, Sudan devlet başkanının, UCM’nin tutuklama kararının ardından ilk kez Türkiye’ye gelmesi bakımından oldukça önemli görülmektedir. Sudanlı bir yetkilinin Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada, son dakikada bir değişiklik olmazsa Beşir’in, tutuklama kararına rağmen, gelecek hafta İstanbul’da gerçekleşecek İslam Konferansı Teşkilatı Zirvesi’ne katılacağını söylemiştir. (Tıkla-1) Ajansa konuşan Türk Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili ise Türkiye'nin, Beşir'i tutuklama gibi bir planının olmadığını söyledi. (Tıkla-2) Tutuklamama kararının gerekçesi olarak Türkiye’nin, 2002’de UCM’yi kuran Roma Antlaşması’na imza atmaması gösteriliyor. Sudan devlet başkanının geçen seneki ziyaretinin ardından, uluslararası kamuoyunun Beşir’e örtülü destek verildiği şeklindeki eleştirilerine maruz kalan Türkiye açısından, bu defaki gelişmenin de yeni tartışmalara ve daha sert eleştirilere yol açabileceği öngörülebilir.
(Özgün Arslan, Ortadoğu-Afrika Masası, Stajyer, 5 Kasım 2009)