Bir ekonomide çalışmak istediği halde iş bulamayan 15 yaş ve üzerinde kişilerin bulunması işsizliğin olması anlamına gelmektedir. Çalışmak istediği halde cari ücret düzeyinde iş bulamayanlar işsiz olarak tanımlanmaktadır. İşsizlik oranı işsiz sayısının toplam işgücüne oranı olarak hesaplanmaktadır. Temmuz 2011 döneminde Türkiye ekonomisi için işsizlik oranı yüzde 9,1 olarak açıklanmıştır.
Türkiye genelinde işsiz sayısı Temmuz 2010 dönemine göre 273 bin kişi azalarak 2 milyon 509 bin kişiye düşmüştür. Temmuz 2011 döneminde işsizlik oranı ise 1,5 puanlık azalış ile yüzde 9,1 seviyesinde gerçekleşmiştir. Kentsel yerlerde işsizlik oranı 1,7 puanlık azalışla yüzde 11,5, kırsal yerlerde ise 0,8 puanlık azalışla yüzde 4,7 olmuştur.
Temmuz 2011 döneminde kurumsal olmayan çalışma çağındaki nüfus geçen yılın aynı dönemine göre 1 milyon 63 bin kişi artmıştır. Temmuz 2011 döneminde işgücüne katılma oranı yüzde 51,2’dir. 2011 yılı Temmuz döneminde, Türkiye genelinde işgücüne katılma oranı, Temmuz 2010 dönemine göre 1,2 puanlık artış göstermiştir. Erkeklerde işgücüne katılma oranı 1 puanlık artışla yüzde 72,9, kadınlarda ise 1,5 puanlık artışla yüzde 30,3 olarak gerçekleşmiştir.
Tablo 1. Temel işgücü göstergeleri (Temmuz 2011)
|
|
TÜRKİYE
|
|
KENT
|
|
KIR
|
|
2010
|
2011
|
2010
|
2011
|
2010
|
2011
|
|
Kurumsal olmayan nüfus (000)
|
71 372
|
72 421
|
|
49 184
|
49 535
|
|
22 188
|
22 886
|
|
15 ve daha yukarı yaştaki nüfus (000)
|
52 572
|
53 635
|
36 583
|
36 980
|
15 989
|
16 655
|
|
İşgücü (000)
|
26 260
|
27 462
|
17 312
|
17 859
|
8 948
|
9 603
|
|
İstihdam (000)
|
23 478
|
24 953
|
15 020
|
15 800
|
8 458
|
9 153
|
|
İşsiz (000)
|
2 782
|
2 509
|
2 293
|
2 059
|
490
|
450
|
|
İşgücüne katılma oranı (%)
|
50,0
|
51,2
|
47,3
|
48,3
|
56,0
|
57,7
|
|
İstihdam oranı (%)
|
44,7
|
46,5
|
41,1
|
42,7
|
52,9
|
55,0
|
|
İşsizlik oranı (%)
|
10,6
|
9,1
|
13,2
|
11,5
|
5,5
|
4,7
|
|
Tarım dışı işsizlik oranı (%)
|
13,6
|
11,8
|
13,8
|
12,0
|
12,8
|
10,8
|
|
Genç nüfusta işsizlik oranı(1)(%)
|
19,5
|
18,3
|
23,7
|
22,3
|
11,1
|
10,9
|
|
İşgücüne dahil olmayanlar (000)
|
26 312
|
26 173
|
19 271
|
19 121
|
7 041
|
7 052
|
|
(1) 15-24 yaş grubundaki nüfus
|
|
Kaynak: tuik.gov.tr
|
Sektörel İstihdam
Temmuz 2011 döneminde istihdam edilenlerin sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre 1 milyon 475 bin kişi artarak 24 milyon 953 bin kişiye yükselmiştir. Sektörel bazda istihdamın yapısı incelendiğinde Temmuz 2011 dönemin de, tarım sektöründe çalışan sayısı 421 bin kişi, tarım dışı sektörlerde çalışan sayısı 1 milyon 54 bin kişi artmıştır. Temmuz 2011 döneminde istihdam edilenlerin yüzde 26,9'u tarım, yüzde 18,9’u sanayi, yüzde 7,5’i inşaat ve yüzde 46,7'si ise hizmetler sektöründedir. Temmuz 2010 dönemi ile karşılaştırıldığında tarım sektörünün istihdam edilenler içindeki payının 0,1 puan, inşaat sektörünün payının ise 0,5 puan arttığı, buna karşılık sanayi sektörünün payının 0,6 puan, hizmetler sektörünün payının ise 0,1 puan azaldığı görülmektedir.
İşgücünün Yapısı
Toplam işgücünün yüzde 17,7'sini genç nüfus olarak tanımlanan 15-24 yaş grubundakilerden oluşmaktadır. Lise altı eğitimlilerde işgücüne katılma oranı; erkekler için yüzde 71,2, kadınlar için yüzde 27’dir. Yükseköğretim mezunu erkeklerde yüzde 84,8 olan işgücüne katılma oranı, kadınlarda yüzde 69,7'dir. Eğitim düzeyi arttıkça kadınların işgücüne katılımı artmaktadır.
İstihdamın Yapısı
İstihdam edilenlerin yapısı incelendiğinde yüzde 70,6'sı erkek nüfustur ve istihdamın yarıdan fazlası lise altı eğitime sahiptir. Ücretli, maaşlı veya yevmiyeli çalışanların istihdam içindeki payı yüzde 61 iken, Kendi hesabına çalışan ve işverenlerin oranı ise yüzde 23 civarındadır. Çalışanların yüzde 2,7'si mevcut işini değiştirmek için veya mevcut işine ek olarak bir iş aramaktadır. Ücretli olarak çalışanların yüzde 85,4'ü sürekli bir işte çalışmaktadır.
Yaptığı işten ötürü herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların oranı, önceki yılın aynı dönemine göre 1,7 puanlık azalışla yüzde 43,4 olarak gerçekleşmiştir. Temmuz 2011 döneminde tarım sektöründe sosyal güvenlikten yoksun çalışanların oranı yüzde 84,4'e, tarım dışı sektörlerde ise yüzde 28,3’e düşmüştür.
Türkiye ekonomisinde işsiz sayısı azalmakta ve yeni iş imkanları yaratılmaktadır. Gelişmiş ekonomilerde iktisadi faaliyetlerin yeniden hız kazanması ihracatçı sektörlere olan talebi artıracak ve yeni istihdam olanakları ortaya çıkacaktır ve düşme eğiliminde olan işsizlik oranları daha da azlacaktır. İşsizlik oranlarının azalması ve yeni istihdam olanaklarının sağlanması ile kişilerin gelir ve refah seviyeleri artacaktır.
Bilkent Üniversitesi*