Dünya piyasalarında 1 ons altın 1877,66’dan işlem görmektedir. Son dönemde finansal piyasalarda yaşanan hareketlilikle beraber altın fiyatları yükselmiştir. Global finansal krizle beraber altın fiyatlarının yükselmesi gelişmiş ekonomilerde yaşanan iktisadı sorunlardan dolayı para birimlerinin değer kaybetme beklentisi arttıkça altın talebinin artması, altın fiyatlarını arttırmıştır. Altın fiyatlarının artmasının diğer bir nedeni de Çin’in döviz rezervlerindeki altın oranını artırmasıdır.
Ortadoğu’da yaşana siyasi belirsizlikte altın fiyatlarındaki artışın diğer bir nedenidir. Tablo 1’de 1994-2011 arası yıllık ortalama altın fiyatları görülmektedir.1984-2003 döneminde yatay seyir izleyen altın fiyatları 2004-2006 döneminde yükseliş trendine girmiş ve 2007 yılından sonra altın fiyatlarındaki artış hızı artmıştır. Özellikle 2009 yılından günümüze altın fiyatlarında ciddi artışlar gözlemlenmiştir. Yakın dönemde gelişmiş ekonomilerin iktisadi sorunları devam edeceğinden altın fiyatlarının yükseliş eğilimde olması beklenmektedir.
Ocak 2011’de 1 ons altın ortalama 1356,40 dolarken Haziran 2011’de 1572,81 dolara yükselmiştir. 6 aylık dönemde altın fiyatı yüzde 16 artmıştır.
Tablo 1: Dünya Altın Fiyatları, ABD Doları, (1994-19.Ağustos.2011)
|
Yıllar
|
Altın Fiyatı (yıllık ortalama)
|
|
1994
|
384,00
|
|
1995
|
383,79
|
|
1996
|
387,79
|
|
1997
|
331,02
|
|
1998
|
294,29
|
|
1999
|
278,98
|
|
2000
|
279,11
|
|
2001
|
271,04
|
|
2002
|
309,73
|
|
2003
|
363,38
|
|
2004
|
409,72
|
|
2005
|
409,72
|
|
2006
|
444,75
|
|
2007
|
603.46
|
|
2008
|
871,96
|
|
2009
|
972,35
|
|
2010
|
1224,53
|
|
2011*
|
1729,92
|
*19.Ağustos.2011
Dünya piyasalarındaki altın fiytalarındaki yükselişe paralel olrak Türkiye de Temmuz 2011’de tasarruf araçları içinde en fazla getiriyi külçe altın sağlamıştır.
Temmuz 2011 döneminde en yüksek reel getiriyi külçe altın getirmiştir. Külçe altın, ÜFE’ye indirgendiğinde bir ayda yüzde 6,46, TÜFE’ye indirgendiğinde ise yüzde 6,87 getiri sağlamıştır.
ÜFE’ye indirgendiğinde; diğer tasarruf araçlarından
Amerikan Doları yüzde 3,42, Euro yüzde 2,61 ve mevduat faizi yüzde 0,55 reel getiri sağlamıştır. Buna karşılık, İMKB 100 Endeksi yüzde 0,21 kaybettirmiştir. TÜFE ile indirgendiğinde ise Amerikan Doları yüzde 3,82, Euro yüzde 3,00, mevduat faizi yüzde 0,93 ve İMKB 100 Endeksi yüzde 0,17 reel getiri sağlamıştır. Nisan 2011 döneminde Amerikan doları tasarruf sahibine yıllık bazda negatif getiri sağlamıştı.
Finansal yatırım araçları ÜFE ve TÜFE’ye indirgendiğinde; külçe altın üç aylık, altı aylık ve yıllık değerlendirmelerde en yüksek reel getiri sağlayan tasarruf aracı olmuştur. Külçe altın, üç aylık değerlendirmede; ÜFE’ye indirgendiğinde yüzde 15,57, TÜFE’ye indirgendiğinde yüzde 15,10 reel getiri sağlamıştır.
Altı aylık değerlendirmeye göre külçe altın; ÜFE’ye indirgendiğinde yüzde 17,56, TÜFE’ye indirgendiğinde ise yüzde 18,88 kazandırmıştır. Aynı dönemde İMKB 100 Endeksi, ÜFE’ye indirgendiğinde yüzde 9,93, TÜFE’ye indirgendiğinde ise yüzde 8,92 kaybettirmiştir. Finans piyasalarındaki dalgalanma en fazla tasarruflarının İMKB’de değerlendiren kişileri olumsuz etkilemiştir.
Finansal tasarruf araçları, yıllık olarak değerlendirildiğinde; en fazla reel getiri oranlarına göre, külçe altın, Euro, mevduat faizi, Amerikan Doları ve İMKB 100 Endeksi olarak sıralanmaktadır. ÜFE’ye indirgendiğinde, külçe altın Temmuz 2010-Temmuz 2011 döneminde yüzde 28,00 ve Euro 9,04 reel getiri sağlamıştır. Diğer taraftan,
mevduat faizi yüzde 2,37, Amerikan Doları yüzde 2,49 ve İMKB 100 Endeksi yüzde 2,66 kaybettirmiştir.
Tablo 2: Finansal Tasarruf Araçlarının Aylık Nominal ve Reel Getirileri ( Temmuz 2011)
|
|
Temmuz 2011
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Finansal
|
(Bir önceki aya göre)
|
Temmuz 2011 / Temmuz 2010
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Tasarruf araçları
|
Nominal
|
Reel Getiri (%)
|
Yıllık Reel Getiri (%)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Getiri (%)
|
ÜFE
|
TÜFE
|
ÜFE
|
TÜFE
|
|
Mevduat faizi (brüt)
|
0,52
|
0,55
|
0,93
|
-2,37
|
1,34
|
|
|
|
|
|
|
|
|
İMKB 100 Endeksi
|
-0,24
|
-0,21
|
0,17
|
-2,66
|
1,03
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Amerikan Doları
|
3,39
|
3,42
|
3,82
|
-2,49
|
1,20
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Euro
|
2,58
|
2,61
|
3,00
|
9,04
|
13,17
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Külçe altın
|
6,43
|
6,46
|
6,87
|
28,00
|
32,85
|
Kaynak: TUİK
Finansal piyasalardaki oynaklığın devam etmesi reel ekonominin düzelmesi yönündeki beklentileri olumsuz etkileyeceğinden altın fiyatları 2011 yılının geri kalan kısmında da yükselmeye devam edecektir.
Bilkent Üniversitesi*