Yunanistan’da ekonominin reforma tabi tutulması ve kamu maliyesinin dengelenmesine yönelik önlemleri içeren programın uygulanmasını yakından değerlendirecek Komisyon’un Yunan ekonomisine ilişkin görüş ve tahminleri nelerdir?

 

Bilindiği gibi, Avrupa Komisyonu Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere yılda iki kez makroekonomik tahminlerini yayımlamaktadır. DG ECFIN ayrıca Şubat ve Eylül aylarında olmak üzere ara tahminlerini açıklamaktadır. Avrupa Komisyonu 2011 bahar tahminlerini 13 Mayıs 2011 tarihinde açıklamıştır. Avrupa Komisyonu, AB’nin geneli için yaptığı değerlendirmede; yeni risklerin ortaya çıktığı koşullarda ekonominin iyileşme sürecinin ilerlediğini, ancak 2010 yılının ikinci yarısında hem AB’nin tümünde hem de Avro alanında ekonomik büyümenin yavaşladığını, 2011 yılında ekonomik büyümenin hız kazanabileceğini, iş gücü piyasası ile mali piyasa koşullarının iyileşme göstermeye başladığını, ayrıca krizden önemli ölçüde etkilenen kamu maliyesinin geçen yıldan itibaren iyileşme gösterdiğini, çoğu AB üyesinde 2010 yılı bütçe açığının 2009 yılından daha düşük olduğunu, ancak kamu borç oranının artma eğilimini sürdürdüğünü belirtmektedir.

 

Yunanistan’a ilişkin tahminlerinde Avrupa Komisyonu, gelir kaybı, istihdam piyasasında ve kredi koşullarındaki değişiklikler nedeniyle Yunanistan’a iç talebin zayıf kaldığını, ekonominin yeniden dengelenmesi, destekleyici dış talep ve büyümeye yönelik reformlar aracılığıyla 2013 yılından itibaren potansiyel büyümenin yakalanmasının beklendiğini; diğer taraftan, kamu sektöründe iş alımlarının dondurulması ve kısa vadeli sözleşmelerin kesilmesi ile birlikte özel sektörde istihdam fırsatlarının azalması nedeniyle işsizlik oranını 2012 yılına kadar %15’i aşacağını belirtmektedir. Devam eden mali konsolidasyon nedeniyle kamu yatırımlarının 2011 yılında durgun kalması beklenmektedir. Avrupa Komisyonu, Yunanistan’da 2009 yılında GSYH’nin %127’si olan kamunun konsolide brüt borcunun 2010 yılında GSYH’nin %143’üne çıkmış olduğunun altını çizerek, kamu borcunun azaltılmasına ve aşırı bütçe açığının giderilmesine yönelik olarak ek önlemler alınması gerektiğini belirtmektedir.[2]

 

 

 

Komisyon’un Yunanistan’da temel ekonomik göstergelere ilişkin tahminleri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.[3]

 

 

Bilindiği gibi İstikrar ve Büyüme Paktı uyarınca, Avro alanı ülkelerinin İstikrar Programlarını, Avro alanına dahil olmayan AB üyelerinin Uyum Programlarını hazırlayarak Komisyon’a sunmaları gerekmektedir. Yunanistan Avro alanı ülkesi olarak İstikrar Programını güncellemiş ve Ocak 2010 tarihinde Komisyon’a sunmuştur. Yunanistan’ın İstikrar Programını değerlendirilen Avrupa Komisyonu, programa ilişkin Konsey kararına yönelik tavsiyesini 3 Şubat 2010 tarihinde açıklamıştır. Komisyon tavsiyesinin “açıklayıcı memorandum” kısmında yaptığı değerlendirmeler ışığında Konsey’e Yunanistan ile ilgili olarak üç tavsiyede bulunmaktadır.

 

* AB’nin işleyişine ilişkin Antlaşma’nın 121(4) maddesi uyarınca ekonomik politikaların genel ilkeleri ile uyumsuzluğa son verilmesi ve ekonomik ve parasal birliğin düzgün işleyişini tehlikeye atacak risklerin ortadan kaldırılması amacıyla Yunanistan’a tavsiyelerde bulunulması

*Antlaşma’nın 126(9) maddesi uyarınca, Yunanistan’ın aşırı bütçe açığının giderilmesi için Konsey’in gerekli göreceği önlemleri alması hususunda uyarılması,

*Güncellenmiş İstikrar Programı hakkında Konsey görüşünün bildirilmesi [4]

 

Komisyon, Yunanistan’da 2010 yılı mali konsolidasyonunda kamu gelirlerinin artırılmasına, kamu harcamalarında kısıntıya gidilmesinden daha fazla odaklanıldığını, yüksek borç düzeyinin kamu maliyesinin uzun dönemli sürdürülebilirliğini olumsuz etkilediğini ve dolayısıyla Yunanistan’ın cesur yapısal reformlara gitmesi gerektiğini vurgulamaktadır. [5] Komisyon’un tavsiyeleri kendisine iletilen Konsey, 16 Şubat 2010 tarihinde Yunanistan’ın İstikrar Programına ilişkin kararını açıklamış ve Komisyon’un tavsiyeleri Konsey kararında yer almıştır. [6]

 

Komisyon’un Yunanistan’ın Ulusal Reform Programı ile İstikrar Programının değerlendirilmesi niteliğindeki çalışma belgesi ise (Commission Staff Working Paper) 7 Haziran 2011 tarihinde açıklanmıştır.[7] Çalışma belgesinde Avrupa 2020 Stratejisi kapsamında Yunanistan’ın Ulusal Reform Programında belirlenen hedeflerin revize edilmesinin gerekebileceği vurgulanmaktadır.

 

Aşağıdaki tabloda Avrupa 2020 Stratejisi kapsamında Yunanistan’daki mevcut durum ile Yunanistan’ın Ulusal Reform Programında belirlenen hedefler gösterilmektedir.[8]

 

 

 

Avrupa 2020 Hedefleri	Yunanistan’da mevcut durum	Yunanistan Ulusal Reform Programı hedefleri
Araştırma ve kalkınma yatırımı (% GSYH)	% 0.58 (2007)
İstihdam oranı (%)	%64 (2010)	%70
Okulu erken terk (%)	%14.5 (2009)	%9.7
Yüksek öğrenime erişme (%)	% 26.5 (2009)	%32
Yoksulluk ve sosyal dışlanma riskindeki insanların sayısının azaltılması	539.000 (2009)	Yoksulluk ve sosyal dışlanma riskindeki insanların sayısının 450.000 azaltılması
Enerji verimliliği		Enerji tüketiminin azaltılması. 2.7 Mtoe
Sera gazı emisyonunun azaltılması	% -7 6	% -47
Yenilenebilir enerji (toplam enerji kullanımı %)	% 8 (2008)	%18

 

 

Komisyon, Yunanistan’ın araştırma ve kalkınma yatırımı hedeflerini belirlerken mevcut ekonomik koşulları dikkate almak suretiyle daha gerçekçi olması gerektiğini düşünmekte ve istihdam hedefinin de revize edilebileceğini belirtmektedir.

 

İstikrar ve Büyüme Paktı uyarınca Yunanistan aşırı bütçe açığı prosedürüne tabidir. Bilindiği gibi Avrupa Para Birliği’nin düzgün işlemesi için üye devletler aşırı bütçe açıklarından kaçınmak zorundadırlar. İstikrar ve Büyüme Paktı uyarınca iki referans değer tespit edilmiştir. Bütçe açığının GSYH’ye oranı % 3 ve borcun GSYH’ye oranı %60’ı aşmamalıdır.[9] Herhangi bir üye devletin bütçe açığı referans değeri aşarsa, durumun düzeltilmesi için yaptırım kararlarını da içerecek şekilde AB düzeyinde aşırı bütçe açığı prosedürü uygulanır. 2003 yılında Yunanistan’ın bütçe açığının GSYH’nin %3.2’sine ulaşarak % 3 olan referans değeri aşmış olması nedeniyle Mayıs 2004’de Yunanistan için aşırı bütçe açığı prosedürü uygulanmaya başlanmıştır. Komisyon’un tavsiyesi üzerine Konsey, aşırı bütçe açığının giderilmesi için Yunanistan’a tavsiyelerde bulunmuş, ancak 18 Ocak 2005 tarihinde Konsey, Komisyon’un tavsiyesi üzerine Yunanistan’ın tavsiyelere cevaben etkili şekilde harekete geçmediğine karar vermiştir. 17 Şubat 2005 tarihinde, Konsey bütçe açığının azaltılması için gerekli önlemleri alması hususunda Yunanistan’ı uyarmıştır. 6 Nisan 2005 tarihinde, Komisyon Yunanistan’ın bütçe durumunun hassas olmasına rağmen atılan adımların Konsey kararı ile tutarlı olduğunu belirtmiş, Konsey’in 12 Nisan 2004 tarihli toplantısında Konsey’in Komisyon ile hemfikir olduğu görülmüştür. [10]

 

Ancak 2007 yılında Yunanistan’ın bütçe açığı GSYH’nin %3.5’ine ulaşarak tekrar referans değeri açmıştır. Yunanistan’ın bütçe durumunu değerlendiren Komisyon 24 Mart 2009 tarihinde Yunanistan’da aşırı bütçe açığı olduğu görüşünde olduğunu ifade etmiştir. [11] Komisyon’un görüşünü dikkate alan Konsey, 27 Nisan 2009 tarihinde Yunanistan’da bütçe açığı sorunu olduğunu karara bağlamıştır. [12] Dolayısıyla Yunanistan’ın 2007 yılında bütçe açığına ilişkin referans değeri aşmasıyla başlayan aşırı bütçe açığı prosedürü hala devam etmektedir. [13]

 

Sonuç olarak, Komisyon’un yılda iki kez hazırladığı makro ekonomik tahminler, İstikrar ve Büyüme Paktı uyarınca Yunanistan tarafından sunulacak İstikrar Programları üzerine Komisyon’un değerlendirmeleri ve Yunanistan için devam eden aşırı bütçe açığı prosedürü kapsamında Komisyon’un Konsey’e sunacağı tavsiyeler aracılığıyla, Yunanistan’daki ekonomik koşulları ve gelişmeleri AB perspektifinden izlemek mümkün olmaktadır. 

 

 

 

 

(Makalede ifade edilen görüşler yazarın değerlendirmeleri olup, görev yaptığı kurumla ilişkilendirilemez)

 

---