2011 yılında dünyada global krizin etkilerinin azalması ile beraber dünya ekonomisinin yüzde 4.3 oranında büyümesi öngörülmektedir. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu gelişmekte olan ülkelerin 2011 yılında yüzde 6.6 oranında büyüyeceği tahmin edilmektedir. Gelişmekte olan ülkeler 2010 yılın da yüzde 7.4 oranında büyümüşlerdir.Türkiye ekonomisi için 2011 yılı 1. çeyrek büyüme oranı yüzde 11 olarak açıklanmıştır. 2010 yılı aynı döneminde Türkiye ekonomisi yüzde 12 oranında büyümüştür. Bu dönemde Türkiye ekonomisinin büyümesi 2010 yılına benzer şekilde iç talep kaynaklı olmuştur.
GSYİH nın yüzde 75’ini oluşturan tüketim harcaması 2011 yılının ilk çeyreğinde yüzde 11.6 oranında artmıştır. 2010 yılının ilk çeyreğinde tüketim harcamasındaki artış yüzde 7.5 olarak gerçekleşmiştir. Kamu harcamaları geçen yılın aynı döneminde yüzde 0.6 artarken 2011 yılının ilk çeyreğinde yüzde 6.7 oranında artmıştır. İhracat geçen yılın aynı döneminde yüzde 0.9 oranında düşerken bu yıl aynı dönemde yüzde 7.7 oranında artmıştır. Bu dönemde ithalattaki artış oranı geçen senenin aynı döneminden daha fazladır.
Tablo 1: Büyüme Oranı
| |
|
Cari fiyatlarla GSYH |
Gelişme hızı |
Cari fiyatlarla GSYH |
|
Sabit fiyatlarla GSYH |
Gelişme hızı |
| Gelişme hızı |
| |
|
(Milyon TL) |
% |
(Milyon $) |
% |
(Milyon TL) |
% |
| Dönem |
| |
I |
241 578 |
16,2 |
160 132 |
27,1 |
23 335 |
12 |
| |
II |
267 528 |
17 |
174 074 |
19,7 |
25 669 |
10,3 |
| |
III |
297 701 |
13,8 |
196 856 |
13,2 |
28 661 |
5,2 |
| |
IV |
298 294 |
17,3 |
197 856 |
19,5 |
28 015 |
9,2 |
| 2010 |
Yıllık |
1 105 101 |
16 |
198 856 |
19,3 |
105 680 |
8,9 |
| 2011 |
I |
284 868 |
17,9 |
199 856 |
12,8 |
25 896 |
11 |
Kaynak: TUİK
Enflasyon Oranı (Haziran 2011)
Haziran ayında tüketici fiyatları yüzde 1,43 oranında azalmış ve yıllık enflasyon yüzde 6,24 düzeyine gerilemiştir. Bu düşüşte taze meyve fiyatlarındaki gelismeler sonucunda işlenmemiş gıda fiyatlarında kaydedilen düzeltme etkili olmuşur. Böylece yıllık enflasyon Merkez Bnakası tarafından öngörülen patikaya geri dönmüştür. Merkez Bankası tarafından 2011 yılı için ilan edilen enflasyon oranı yüzde 5.5’dir.
Grafik 1 de 2010 yılı ve 2011 yılı için aylık bazda enflasyon oranları gösterilmiştir. 2011 yılının Mayıs ayında yükselişe geçen enflasyon oranı Haziran 2011 döneminde düşmüştür.
Grafik 1: Enflasyon Oranı
Kaynak: TUİK
Tüketici fiyat endeksinin alt grubundaki fiyat gelişmeleri:
Haziran 2011 döneminde hizmet fiyatları yüzde 0,76 oranında artmıştır. Yıllık enflasyondaki bu yükselise en belirgin katkı paket tur fiyatlarından gelmistir. Bu dönemde ulastırma hizmetlerinde fiyatların artıs oranı akaryakıt fiyatlarındaki yükselişlerin gecikmeli etkileriyle bir miktar hızlanırken, kiralardaki ılımlı artıs eğilimi sürmüştür. Eğitim ve lokanta-otel gruplarında ise yıllık bazda yükseliş gerçekleşmiştir.
Temel mal (gıda, enerji, alkollü içecekler, tütün ve altın dışında kalan mallar) grubu yıllık enflasyonunda son dönemlerde gözlenen yukarı yönlü eğilim Haziran ayında da sürmüş ve grup yıllık enflasyonu 0,51 puan artışla yüzde 5.56 olarak gerçekleşmiştir. Alt kalemler incelendiğinde, dayanıklı mal (altın hariç) grubunda otomobil ve mobilya fiyatlarında artışlar gözlenirken, beyaz eşya fiyatlarında azalış kaydedilmiştir. Giyim grubu yıllık enflasyonundaki kademeli artış eğilimi ise devam etmektedir.
Haziran ayında enerji fiyatları yüzde 0,10 oranında gerilemiştir. Bu gelişmede, Türk lirasındaki değer kaybına karşın uluslararası petrol fiyatlarındaki gelişmeler neticesinde azalan yurt içi akaryakıt fiyatları belirleyici olmuştur. Öte yandan, bu dönemde belediyelerce belirlenen şebeke suyu tarifelerinde yüzde 1.05 oranında artıs gözlenmis, tüp gaz ve kömür fiyatlarında ise düşüş kaydedilmitir. Bu durumda Haziran 2011 döneminde enerji grubu yıllık enflasyonu 0.32 puan azalarak yüzde 8.25 seviyesine gerilemiştir.
İşlenmiş gıda grubunda ise katı ve sıvı yağ fiyatlarında artışlar bu ay da devam etmiş ve bu alt grupta yıllık enflasyon yüzde 21.79’a yükselmistir. Diğer taraftan, islenmiş et ile süt ürünleri fiyatlarında süregelen düşüşler grup fiyat artışını sınırlamaya devam etmiştir. İşlenmiş gıda grubunda yıllık enflasyonu bir önceki yıldaki düşük bazın da etkisiyle 0.79 puan artarak yüzde 7.65 olmuştur.
Global kriz sonrası dünya ekonomisindeki toparlanma ihracatın artması ile beraber ile Türkiye ekonomisinde daha yüksek büyüme oranları gerçekleşecebilecek ve kişi başı gelirde artacaktır. Gelirlerin artması ve enflasyon oranın düşmesi kişilerin satın alma gücünü artıracaktır.
Dr.Nazende Özkaramete Coşkun, Bilkent Üniversitesi