Tüketici Eğilim Anketi ile; tüketicilerin, harcama davranışlarının ve beklentilerinin değerlendirilmesine yönelik olarak, genel ekonomik duruma, iş bulma olanaklarına, piyasalardaki gelişmelere ve kişisel mali durumlarına ilişkin eğilimlerinin ve beklentilerinin öğrenilmesi, yakın gelecekte  yapılması planlanan harcamalara ilişkin aylık tüketici eğilimlerinin saptanması amaçlanmaktadır. Bu amaçla kişilere 15 soru sorulmaktadır. Tüketici Eğilim Anketi, tüketicilerin eğilimlerini ve beklentilerini ölçme amacına yönelik 4 alanı kapsamaktadır. Bu alanlar:

 

1.Kişisel Mali Durum: Tüketicilerin satın alma güçlerindeki geçmiş 6 aya göre mevcut durumları ve gelecek 6 aya ilişkin beklentileri, gelecek 3 aylık dönemde borçlanma durumları, gelecek 6 aya ilişkin tasarruf etme beklentileri.

 

2. Genel Ekonomi: Tüketicilerin mevcut dönemde geçmiş 3 aya göre genel ekonomik durum değerlendirmeleri ve gelecek 3 aya ilişkin genel ekonomik durum beklentileri, gelecek 6 aylık dönemde iş bulma olanaklarına ilişkin beklentileri, mevcut dönemin tasarruf etmek ve dayanıklı tüketim malı satın almak için uygunluğunu değerlendirmeleri.

3. Harcamalar: Tüketicilerin dayanıklı ve yarı-dayanıklı tüketim malları ile eve, arabaya, konuta ve konut tamiratına harcama yapma planları.

4. Fiyat Beklentileri: Tüketicilerin gelecek 12 aylık dönemde fiyatlardaki değişimin yönüne ilişkin beklentileri.

 

Tüketici Güven Endeksi Avrupa Birliği’nin de kullandığı denge yöntemine göre  hesaplanmaktadır. Denge, toplam cevap verenlerin içerisinde pozitif ve negatif cevap verenlerin yüzdelerinin farkı alınarak hesaplanmakta ve bu farka 100 eklenerek her bir soru için ayrı yayılma endeksi oluşturulmaktadır. Daha sonra tüketici güven endeksine seçilen soruların yayılma endekslerinin aritmetik ortalaması alınarak genel endeks hesaplanmaktadır.

 

Türkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliği ile yürütülen Aylık Tüketici Eğilim Anketi ile Tüketicilerin harcama davranış ve beklentileri değerlendirilmektedir. Anket sonuçlarından hesaplanan Tüketici Güven Endeksi’nin 100’den büyük olması tüketici güveninde iyimser durum, 100’den küçük olması tüketici güveninde kötümser durum, 100 olması ise tüketici güveninde ne iyimser ne de kötümser durum olduğunu göstermektedir.

 

Grafik 1 de son üç aylık dönmedeki tüketici güven endeksi sunulmuştur. Nisan 2011 döneminde  Tüketici Güven Endeksi, bir önceki aya göre  yüzde 0,03oranında artmıştır ve Mart 2011 döneminde 93,43 olan endeks Nisan 2011 döneminde 93,46 değerine yükselmiştir. Tüketici Güven endeksindeki artış, tüketicilerin mevcut dönem satın alma gücü ve gelecek dönem genel ekonomik duruma ilişkin değerlendirmelerinin iyileşmesinden kaynaklanmaktadır.

 

Tüketici güven endeksi oluşturulurken bireylere sorulan 6 ay öncesine göre satın alma gücünde, gelecek altı aylık dönemdeki satın alma gücünde ve gelecek 3 aylık dönemdeki genel ekonomik durum ve gelecek 6 aylık dönemde iş bulma imkanlarında son 3 aylık dönem de tüketicilerin beklentilerinde çok küçük değişimler olmuştur. Son üç aylık dönemde tüketici güven endeksi 100 puanın altındadır.

 

 

Nisan 2010- Nisan 2011 dönemini Tablo 1’den incelersek, Aralık 2010 tarihinden sonra tüketici güven endeksi artmıştır. Aralık 2010 döneminden sonra iktisadi ajanların geleceğe ilişkin satın alma gücü, genel ekonomi ve iş olanakları konusundaki beklentileri daha olumlu gözükmektedir.

 

 

 

 

 

 

Tüketicilerin gelecekle ilgili beklentilerinin daha da olumlu olması izlenen iktisadi politikalar açısından önemlidir. Kişilerin satın alma gücünün artması, iş bulma olanaklarının geliştirilmesi tüketicilerin izlenen iktisadi politikalara olan güvenini artıracaktır. Tüketicilerin uygulanan politiklara olan güveninin artması tüketici güven endeksinin 100 puanın üzerinde gerçekleşmesini sağlayacaktır. Türkiye’de tüketici güven endeksi son dönemlerde artış göstermekle beraber 100 puanın altındadır. Makroekonomik göstergelerin daha da iyileşmesi ile beraber tüketicilerin gelecekle ilgili olumlu beklentilerinin oluşması endeksi 100 puanın üzerine çıkaracaktır.