Birincisi, 2012 bütçesi üye ülkeler küresel ekonomik krizin etkileri ile mücadele ederken ve 2010 yılının başından itibaren Avro alanı ülkelerinde yaşanan mali krizlere Birlik düzeyinde çözüm aranırken hazırlanmaktadır. Avrupa parlamenteri Salvador Garriga Polledo’nun ifade ettiği gibi, üye devletlerin bütçe açıklarını azaltmak amacıyla harcamalarını kısmak zorunda oldukları ortamda, Birlik de kendi harcama önceliklerini meşrulaştırmak ve harcamalarını kısmak zorundadır.[1] Bu noktada merak edilen husus, üye devletlerin kemer sıkma politikası uygulaması gerektiğini düşünen Komisyon’un, bütçe tasarısını hazırlarken, üye devletlere yönelik tavsiyelerine bizzat kendisinin uyup uymadığıdır. İkincisi ise, AB bütçesinde zorunlu olan ve zorunlu olmayan harcama ayrımı Aralık 2009’da yürürlüğe giren Lizbon Antlaşması ile kaldırıldığından, dolayısıyla Avrupa Parlamentosu (AP) tüm harcama kalemlerinin onaylanmasında Bakanlar Konseyi ile eş haklara sahip olduğundan; Lizbon Antlaşması sonrası hazırlanan ikinci bütçe olan 2012 bütçe görüşmelerinde AP’nin bütçeye ilişkin artan yetkilerini nasıl kullanacağıdır. Bir başka deyişle, zorunlu olan harcamaların onaylanmasında, AP’nin tercihleri, Bakanlar Konseyi’nin tercihleri ile birebir örtüşebilecek midir?
Birlik bütçe tasarısı incelendiğinde, üye ülkelerdeki kemer sıkma politikalarına paralel bir şekilde, Komisyon’un da kemer sıkma politikası uygulamak istediği, bu nedenle idari harcamaları dondurma kararı aldığı görülmektedir. İdari harcamalar için 2011 yılı bütçesinde yer alan rakamlar korunmuştur. Diğer taraftan Topluluk programlarının performans değerlendirmelerine giden Komisyon, Kalkınma İşbirliği Enstrümanında (The Development Cooperation Instrument) 70.7 milyon Avro, Sanayileşmiş Ülkeler Enstrümanında (The Industrialised Countries Instrument) 14.5 milyon Avro, GALILEO finansmanında (GALILEO funding) 24.9 milyon Avro tutarında kesintiye gitmiştir.
[2] Aslında Birlik düzeyindeki harcamalarda kesintiye gitme eğilimine yönelim uzun zamandır gözlemlenmektedir. 1 Ocak 2011 tarihinden itibaren AB dönem başkanlığını yürüten Macaristan’ın hükümet üyesi Zsolt Becsey, AB’nin finansmanının azalma eğilimi gösterdiğini, AB’nin toplam gayri safi hasılasının %1.27’sine ulaşan en yüksek harcama limitinin, günümüzde sadece %1 olduğunu belirtmektedir.
[3]
AB bütçe tasarısında, yatırım kapasitelerini korumalarında üye devletlere destek olabilmek amacıyla sürdürülebilir büyüme için 57.7 milyar Avro ayrılırken, Avrupa 2020 öncelikleri için 62.6 milyar Avro ayrılmıştır.
[4]
Bütçe tasarısı uyarınca, toplam bütçenin %46.1’i “Büyüme ve İstihdam İçin Uyum ve Rekabet Edebilirlik”, %30’u “Doğrudan Yardım Harcamaları, % 10.8’i “Kırsal Kalkınma”, %6.1’i “Küresel bir aktör olarak AB”, %5.6’sı “İdari Harcamalar”, %1.4’ü “Vatandaşlık, Özgürlük, Güvenlik ve Adalet” için ayrılmıştır.
[5]
AP’nin 265 üyeli en büyük siyasi grubu olan “Avrupa Halkları Parti Grubu” Başkan Yardımcısı Marian-Jean Marinescu, 2012 Birlik bütçe tasarısında “büyüme” ve “uyum”a yapılan vurgudan memnuniyet duyduklarını, bütçe tasarısının mevcut ekonomik gerçekler ışığında realist, ancak Avrupa 2020 hedeflerini tutturma amacında ise istekli olduğunu ifade etmiştir.
[6] AP üyesi Jutta Haug ise, AB için en önemli meselenin sürdürülebilir ve yenilikçi büyümenin sağlanması olduğunu ve bu önceliğin AB bütçesi ile desteklenmesi gerektiğini belirtirken, bütçenin Avrupa 2020 Stratejisi ile uyumlu olmasının öneminin altını çizmektedir.
Bilindiği gibi, Avrupa 2020 Stratejisi üye ülkelerin küresel ekonomik mali krizin etkilerini giderebilmelerine yardım etmeye ve Birliği gelecek on yıla hazırlamaya yönelik olup, Birlik için 2020 yılına kadar gerçekleştirilmesi gereken hedefleri belirlemektedir.
Avrupa 2020 Stratejisi kapsamında belirlenen hedefler;
-20-64 yaş grubunun %75’inin istihdam edilmesi,
-AB’nin Gayri Safi Hasılasının %3’ünün araştırma ve kalkınmaya ayrılması,
-Sera gazı emisyonunun azaltılması, yenilenebilir enerji kaynakları ile enerji verimliliğinin artırılması için belirlenen 20/20/20 hedefinin tutturulması,
-Okuldan ayrılanların oranının %10’un altına düşürülmesi ve 30-34 yaş grubunun en az %40’ının diploma sahibi olmasının sağlanması,
-Fakirlik sınırı altında yaşayanların sayısının en az 20 milyon azaltılması
olarak sıralanmaktadır.
[7]
Dolayısıyla hem üye ülkelerin ulusal bütçelerde hem de Birlik bütçesinde öngörülen kısıtlamalarının, anılan hedeflerinin gerçekleştirilmesini zora sokmaması beklenmektedir. Bu nedenle, Avrupa 2020 öncelikleri için 2012 bütçesinde ayrılan 62.6 milyar Avro, bir önceki yıla göre %5.1’lik artışı ifade etmektedir.
[8]
Ancak, bütçenin Avrupa 2020 Stratejisi hedefleri ile uyumlu olmasına verilen öncelikle beraber, küresel ekonomik kriz ve Avro alanında yaşanan mali krizlerin etkileri kapsamında, Avrupa 2020 Stratejisi hedeflerinin de ne kadar gerçekçi olduğu da tekrar tartışmaya açılabilir.
Diğer taraftan, bütçeye ilişkin bir başka husus da Birliğin genişleme politikasıdır. Hırvatistan’ın yıl içinde üye olması durumunda, yeni üyeye kaynak aktarmak durumunda kalınacaktır.
[9] Dolayısıyla, AP Bütçe Komitesi’nde yer alan parlamenterler, harcamaların artırılmamasını tercih etmelerine rağmen, genişleme politikası nedeniyle bütçede harcama artırıcı değişiklikler yapılmasının de gerekli olabileceğini düşünmektedir.
Birlik bütçe tasarısının, AB yasama organları olan Bakanlar Konseyi ve AP’de görüşülmesi esnasında, hem üye devlet hükümet temsilcilerinin hem de Avrupa halkları temsilcilerinin, Komisyon tarafından önerilen harcama miktarlarına yönelik görüş ve eleştirilerini yakından izlemek mümkün olabilecektir. Sonuç olarak, AB’nin bütçe harcamalarında ne kadar kemer sıkabileceği, bütçenin onaylanması ile net olarak görülecektir.
(Dr. Dilek YİĞİT, Hazine Müsteşarlığı Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü Şube Müdürü)
[2] EU draft budget 2012: For 500 million Europeans in times of austerity, Press Releases 20 April 2011, Brussels
[4] EU draft budget 2012...
[6] EU Budget 2012: welcome emphasis on growth and cohesion within a realistic budget, Press Release, 20.04.2011,
www.eppgroup.eu
[7] Europe 2020: A European Strategy for Smart, Sustainable, and Inclusive Growth, Eufacts, August 2010.
[8] EU draft budget 2012...
[9] EP budget for 2011: no increase beyond inflation, says Budgets Committe, Press Release, Committee Budgets, 03.03.2011.