Yalnız dikkat edilmesi gereken bir husus var. Ankara’da Esenboğa’dan Çankaya’ya ulaşan protokol yolunun uzunca bir kısmı gecekondu bölgesinden geçiyordu ve zamanında bu durum oraları oy deposu olarak gören devletlilerden kimseyi ilgilendirmiyordu (tıpkı Balgat’ta Konya yolundan, eski ANAP’ın yanından Dışişleri Bakanlığı’na dönerken aralarından geçilen beş altı gecekondunun yıllarca öyle kalması gibi). Ama her nasılsa bu manzaranın çağdaş Türkiye imgesini olumsuz etkilediği fark edildi. Bugün bu kötü manzara bertaraf edildi ve Ankara sadece protokol yolu boyları değil, yaklaşık her tarafı her türlü misafire gururla gezdirilecek bir kent haline geldi.

 

Ağır misafirleri ağırlarken aynı sıkıntıyı daha fazlasıyla İzmir’de yaşamak sözkonusu. İzmir nüfusunun maalesef yüzde 70 kadarı gecekonduda yaşıyor. Geri kalan yerlerin de kentleşme açısından ahım şahım bir görüntüsü yok. İzmir’deki bir temsilcilik için haliyle Alsancak çevresinde bir yer düşünülecektir. Çünkü merkez burası, İzmir dediğiniz yer burası; uluslararası markaların en lüks ve büyük otelleri burada…

 

Ama havaalanından buraya ulaşıncaya kadar, Gaziemir çıkışı ile Basmane arasında bir milyondan fazla bir nüfusu barındıran deniz gibi bir gecekondu bölgesi bulunuyor. Uzun veya kısa vadede buraların dönüşme ihtimali de yok. Sıhhiye’den Oran’a Cebeci’den ODTÜ’ye Çankaya’nın genişliğini düşünürsek, iki Çankaya büyüklüğünde bir alandan bahsediyoruz. Havaalanından Konak-Alsancak bölgesine bir kere gitmiş birisine artık İzmir’in veya Türkiye’nin çağdaşlığından, gelişmişliğinden vs. bahsetme imkânı kalmaz, kalmıyor. Biz yabancı misafirlerimiz olduğunda Bornova’ya çevreyolundan getiriyoruz; yolda Buca’nın güney mahalleleri dışında fazla bir gecekondu manzarası yok, ama yine de gözden bir şey saklanmıyor. Başarılı olamadığımızı görüyoruz.

 

Dahası, Alsancak’taki lüks otellerin yukarı katlarının kuzey, doğu ve güneydeki odalarından İzmir’in gecekondu denizi bütün -menfi- etkileyiciliğiyle arzı endam ediyor. Elin otelinde herkesi batı taraftaki odalara yerleştirerek zorla karşıda deniz, sağda Karşıyaka ve solda Balçova’yı uzaktan izletmek mümkün olmayacaktır sanırım. Bunun için, zor olacak ama İzmir’in merkezinin bu diplomatik faaliyetlerin her nevinde unutulması ve gözden çıkartılması gerekiyor.

 

İzmir’de düşünülen veya muhtemel diplomatik faaliyetler iki bakan, başbakan veya cumhurbaşkanının görüşmesinden çok sayıda bakan veya üstü yöneticiyi biraraya getiren zirvelere kadar farklı içerik arz edebilir. Türkiye çeşitli arabuluculuk çalışmalarında taraflararası görüşmelere ev sahipliği yapabilir. İzmir çeşitli konularda büyükelçi konferanslarına veya doğrudan diplomatik içerikli bilimsel toplantılara evsahipliği yapabilir. Bunların hiçbirinde bakanlığın İzmir’deki temsilcilik binasının kullanılması sözkonusu olmayabilir; çoğunda da olamaz zaten. Bu yüzden ilk elde Dışişleri binasının nerede olacağının önemi olmadığı, gecekonduyu gözden kaçırma işinin bununla çözülemeyeceği söylenecektir.

 

İşin aslı öyle değil. Burada konu dikkatleri belli bir bölgeye çekmektir ve bu bölgenin Konak-Alsancak olmaması gerekiyor. Çeşme, özellikle Ilıca bu iş için biçilmiş kaftan ama o kadar uzakta ki, İzmir büyükşehir bölgesiyle hiçbir bağlantısı yok. Oralara İzmir denmiyor. Fakat çok katılımlı faaliyetlerin Çeşme’de yapılması uygun olacaktır, zira gerekli altyapı fazlasıyla bulunuyor.

 

İzmir içinde ise tek seçenek olarak Balçova gözüküyor. Burası düz arazi olmadığından içeriye, güneye doğru büyüyememiş, dar ve nispeten küçük kalmış bir sahil kenti. Fazla büyüyemediği ve sahil bölgesi pahalı olduğu için de, tam karşıdaki Karşıyaka’nın aksine gecekondusu bulunmuyor. Kaplıcalarıyla meşhur; dolayısıyla burada yeterli miktarda ve nitelikte otel bulunuyor. Dahası, EXPO için gereken bütün yatırımların yapılacağı, bütün tesislerin kurulacağı yer Balçova. Milyarlarca lira buradaki inşaatlara harcanacak.

 

Balçova’daki bir Dışişleri temsilciliğinin iki anlamı var: İlki acil dönemi ilgilendiriyor. Burada ağırlanan misafire laf arasında aynı bölgede yapılması düşünülen yatırımlardan bahsederek ve İzmir’in adaylık sürecinde projeyi yerinde göstererek oy istemek. İkincisi ise yeni yatırımlarla göz kamaştırıcı bir görünüm kazanacak olan Balçova’daki bir temsilciliğin gelecek onyıllardaki diplomatik faaliyetlerde yüz ağartan bir yer olarak kullanılması, belki de Akdeniz diplomasisinin merkezini buraya kaydırarak görevinin artırılması.

 

Gecekonduları ‘saklama’ konusunda Balçova’nın büyük üstünlüğü var. Havaalanından çıkan araç Gaziemir’i boydan boya geçmektedir. Burası eli yüzü düzgün bir kenttir. Gaziemir’i İzmir’den çevreyolu ayırıyor. Bu çevreyolu Çeşme otoyoluyla birleşmek üzere batıya doğru ilerliyor ve tabii Balçova’dan geçiyor. Dolayısıyla hem trafiğe girmeden, hem de yolu uzatmadan, 15 ila 20 dakika içinde havaalanından Balçova’ya ulaşılıyor. Alsancak’a bu süre içinde ulaşmak zor ve yol da daha kısa değil.

 

İzmir’e temsilcilik açılırken bunların göz önüne alınması iyi olacaktır diye düşünüyoruz. Balçova ile hiçbir ilgisi olmayan ve oraya en uzaktaki Bornova’da oturan bir bilim adamının bu samimi önerileri dikkate alınırsa, herhalde ileride kaş yaparken göz çıkartma şeklideki iş kazaları yaşanmaz. Modern ötesi dönemde yaşıyoruz ve maalesef imge içeriğin önüne geçiyor. Bu çağ insana göründüğün kadar ve göründüğün gibi varsın diyor. 20. yy boyunca Ankara örneğinde çok umursamış gözükmeseler de, diplomatlarımızın genel olarak iyi görünme konusuna önem verdiklerini iyi biliyoruz. Başka türlü de olmaz zaten.