Avrup Birliği'nin Genişleme Stratejisi

 

Avrupa Birliği 1998 yılında aday ülkelere yönelik yayımlamaya başladığı İlerleme Raporlarına ilaveten aynı tarihten itibaren her yıl olmak üzere düzenli bir şekilde Avrupa Birliği’nin Genişleme Stratejisini de açıklamayı bir gelenek haline getirdi. Bu çerçevede 2009-2010 Avrupa Birliği Genişleme Stratejisi İlerleme Raporları ile birlikte aday ülkelere yol, bir karne gibi sunuldu.

Genişleme Stratejinin giriş bölümünde Avrupa Birliği’nin en önemli araçlarından bir tanesinin genişleme olduğu ve bu süreç sayesinde Avrupa’da demokrasi ve hukukun üstünlüğü yerleştiği vurgulanmaktadır. Avrupa Birliği bir taraftan Türkiye’nin üyeliği için şu an bir tarih vermenin imkansız olduğunu ve daha 15-20 yıl üyeliğin söz konusu olmayacağını ifade ederken, üç yeni üyelik başvurusu Avrupa Birliği’ni pek rahatsız etmiş gibi gözükmüyor, aksine Karadağ (Aralık 2008), Arnavutluk (Nisan 2009) ve İzlanda’nın (Temmuz 2009) üyelik için başvuruları Avrupa Birliği tarafından memnuniyetle karşılanarak Avrupa Birliği’nin çekim gücü bir daha kendini göstermiştir.

Avrupa Birliği 2009-2010 Genişleme Stratejisi’nde aday ülkeleri tek tek analiz ederek şöyle bir sonucu ulaşıyor: Hırvatistan’la katılım müzakereleri dört yıllık bir süre sonra nihai sonuca ulaşma yolunda ve büyük bir sorun çıkmazsa Hırvatistan 2012 yılında Avrupa Birliği’nin 28.üyesi olacak. (Tıkla – 1) Eski Yugoslavya Cumhuriyeti Makedonya’da Avrupa Birliği tarafından olumlu değerlendirilen aday ülkeler arasında yer alırken Genişlemeden sorumlu Komiser Olli Rehn yaptığı açıklamada Avrupa Birliği’nin Makedonya ile müzakereleri başlatma niyetinde olduğunu vurguladı. Diğer Batı Balkan aday ülkelerine yönelik değerlendirmeler ise hem cesaretlendirici hem de aynı anda eleştirici. Karadağ demokrasi alanında olumlu gelişmeler kaydederken idari kapasitenin güçlendirilmesi ve hukukun üstünlüğünün pekiştirilmesi önemli sorunlu alanlar olarak sunulmaktadır. Arnavutluk’ta Karadağ gibi benzer sorunlarla mücadele etmektedir. Hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi ve devlet kurumlarının sorunsuz işlemesini sağlamak Arnavutluk’un karnesinde yer alan başlıklar. Bosna Hersek’de de sorunlu alanlar ön plana çıkarılmıştır: Anayasa reformu ve kurumların etkin bir şekilde işlemesi sağlandığında ancak aday ülke statüsü verilecek Bosna Hersek’e. Sırbistan’da da hukukun üstünlüğünü güçlendirmek ve ayrıca ekonomik reformlara hız kazandırmak Avrupa Birliği’nin altını çizdiği konular. Kosova’da da aynı şekilde hukukun üstünlüğü, yolsuzluk ve örgütlü suçla mücadele ve yönetim kapasitenin arttırılması sorunlu alanlar arasında yer almaktadır. Bir başka Avrupa Birliği Genişleme Stratejisi’nde yer alan ülke ise İzlanda. İzlanda üyelik için başvurusunu yapmıştır ve Komisyonunun cevabını beklemektedir. Ama büyük bir ihtimalle İzlanda en kısa zamanda Avrupa Birliği üyeliğine kavuşacaktır. Son aday ülke ise Türkiye. Avrupa Birliği’nin Türkiye konusunda eleştirileri ise ülkenin reformlar konusunda çok fazla mesafe alamadığı. Türkiye’nin özellikle demokrasi ve insan hakları konularında daha fazla ilerleme göstermesi vurgulanıyor. Ayrıca Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne daha çok yakınlaşması gerektiği genişleme stratejisinde yer buluyor. Avrupa Birliği her zaman yaptığı gibi Strateji Belgesinde de Türkiye’yi başta övüyor sonra da eleştirileri sıralıyor. Özellikle Türkiye’nin dış politika ve enerji alanlarındaki çalışmalarını takdir eden Avrupa Birliği Türkiye’nin bölgesel güvenlik için önemli adımlar attığını vurgulamaktadır. (Tıkla – 2)

Avrupa Birliği yayımladığı Genişleme Stratejisinde tüm aday ülkelerine yönelik İlerleme Raporlarını toplu halde özetleyerek Avrupa Birliği’nin genişleme politikasını tak tak adaylara yönelik açıklamaktadır.