Kongrenin sonunda yapılan değerlendirme oturumunda katılımcıların da görüş ve önerileriyle şu noktalar üzerinde genel bir mutabakata varılmıştır:
1. Arap-Türk Sosyal Bilimler kongresi düşüncesi ilk ortaya çıktığı andan itibaren beklenenden çok daha büyük bir ilgi ve teveccüh görmüştür. O kadar ki, bu ilgiyi daha verimli ve daha kuşatıcı bir organizasyona dönüştürmek bir ihtiyaç halini almıştır. Bu amaçla Kongrenin önümüzdeki yıllarda bu ilgiyi kuşatacak şekilde kurumsallaştırılarak organize edilmesi yönünde tedbirlerin alınması gerekmektedir.
2. Türk dünyası ile Arap dünyası arasında son zamanlarda her bakımdan artmakta olan ilişkileri akademik anlamda da tesis etmek ve güçlendirmek gerekmektedir. Arap dünyasında Türkler hakkındaki; Türkler arasında Araplar hakkındaki popüler algıların artan ilişkileri olumlu yönde etkilemeye yüz tuttuğu, ama bu ilişkilerin daha esaslı ve popüler düzeyin de ötesinde bir akademik derinliğe kavuşturulması gerektiği de ifade edilmiştir.
3. Arap ve Türk dünyasının birbirlerini özellikle bilimsel düzeyde anlamaları için araya yabancı kaynakları sokmadan, doğrudan konuşarak iletişim kurmaları ve bu iletişimin sonucunda ortak bir anlayış geliştirmeleri önemsenmelidir. Bu bağlamda Kongre aynı zamanda iki tarafın hem birbirlerine hem de kendi kendilerine bakarken sıkça düştükleri oryantalist dili aşarak kendi sosyal bilim dilini geliştirmenin bir zemini olarak değerlendirilmelidir. Buna ilaveten Arap ülkelerinde Türkiye üzerine Türkiye’de de Arap dünyası üzerine araştırma merkezlerinin kurulması önemlidir.
4. ATCOSS, sadece Araplarla Türkler arasındaki ilişkileri veya bunların birbirleriyle ilgili algılarını çalışmakla sınırlı olmadığı gibi katılımcılar Araplar veya Türklerle sınırlandırılmış değildir. Her iki dünyanın son derece çeşitlenmiş akademik ilgilerinin birbiriyle karşılaşması ve tanışması bu kongrenin amaçlarındandır. Bu buluşma ve karşılaşmaların sonucunda çok güçlü bir fikir değiş-tokuşu/mübadelesinin yaşanması; bunun da “akademik işlem hacmini” artırması hedeflenmelidir.
5. Arap ülkelerinde Türkçenin, Türk dünyasında da Arapçanın daha çok ve daha verimli öğretimi yönünde bazı tedbirler alınmalı ama bu tedbirler sadece dil öğretimi düzeyinde bırakılmamalı aynı zamanda her iki dilin konuşulduğu dünyanın tarihi, kültürü ve sosyolojisinin çalışılmasına da bir zemin oluşturulmalıdır.
6. Türk Üniversitelerinde Arap ülkelerinden daha fazla öğrencinin okuması yönünde YÖK’ün kolaylaştırıcı, teşvik edici ve imkân sağlayıcı tedbirler almasının önemi üzerinde durulmuştur.
7. Türk ve Arap üniversiteleri arasında kısa ve uzun dönemli ve çok-programlı öğretim üyesi mübadelesinin teşvik edilmesi gerekmektedir.
8. Kongrenin düzenlenmesi sonucunda gerçekleşen buluşmaların aynı zamanda akademik bir sinerji yaratmakta olduğu büyük bir mutlulukla gözlemlenmiştir. Buradaki buluşmaların aynı zamanda sivil toplum buluşmalarına ve bu buluşmaların yeni işbirliklerinin geliştirilmesi için de bir platform oluşturması imkânı değerlendirilmelidir.
9. Bilişim ve iletişim teknolojisinin bugün gelmiş olduğu düzey, bu tür kültürlerarası buluşmalar için ortaya çıkardığı imkânlar açısından daha aktif, verimli ve planlı bir biçimde değerlendirilmelidir.
10. Her yıl düzenlenerek sürekliliğin sağlanması düşünülen Kongrenin ikincisi 2011 yılının Ekim ayında Kahire’de düzenlenecektir.
ATCOSS BAŞKANLIĞI