1961’den bu yana ilk kez 2009’da BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliğine seçilen Türkiye, 1 Eylül 2010’dan itibaren de Konseyin Dönem Başkanlığını Rusya’dan devralmıştır. Türkiye’yi Dönem Başkanlığı boyunca BM Daimî Temsilcisi Büyükelçi Ertuğrul Apakan temsil edecektir. 23-30 Eylül 2010’da BM üyesi 192 ülkenin Devlet ve Hükümet Başkanlarının katılacağı 65. Dönem BM Genel Kurulu toplantıları düzenlenirken dönem başkanlığının Türkiye’ye geçmesi diplomatik açıdan önemli avantajları beraberinde getirmektedir.
1-30 Eylül 2010 boyunca BM Güvenlik Konseyi Dönem Başkanı Türkiye, 23 ve 27 Eylül’deki iki önemli toplantıya da başkanlık etme fırsatını yakalamıştır. Konsey üyelerinin Devlet ve Hükümet Başkanları düzeyinde katılacağı 23 Eylül’deki “BM’nin Barışın Korunmasında Etkinliğinin Artırılması” başlıklı toplantıya Türkiye’yi temsilen katılması beklenen Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, toplantı başkanlığı görevini Başkanlık açıklamasının okunmasıyla nihayetlendirecektir. 27 Eylül’de düzenlenecek “Terörizmle Mücadele” başlıklı diğer toplantı da Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nun başkanlığında gerçekleştirilecektir. Türkiye hâlihazırda yılbaşından bu yana Konseyin Terörle Mücadele Komitesi Başkanlığını sürdürmektedir.
Konseyin Eylül gündeminde Ortadoğu’daki son gelişmeler, Konseyin İran ve Sudan ile ilgili yaptırım komitelerinin son raporları önde gelen başlıklardandır. Aynı zamanda, BM’nin Afganistan’daki Yardım Misyonu (UNAMA), Nepal’deki BM Misyonu (UNMIN), Liberya’daki BM Misyonu (UNMIL), Haiti’deki BM İstikrar Komisyonu (MINUSTAH), Lübnan’daki BM Geçici Gücü (UNFIL) faaliyetleri de toplantılarda ele alınacak konuları oluşturmaktadır. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde bu ay ortaya çıkan tecavüz vakası, BM Genel Sekreteri Ban Ki-Mun’un son Somali raporu ve Uluslararası Adalet Divanının Amerikalı üyesinin seçimi gibi konular da Eylül ayının diğer gündem maddeleridir.
17 Eylül’de gerçekleştirilecek Ortadoğu odaklı Konsey toplantısında Haziran’dan bu yana Türkiye’nin girişimleriyle aylık Ortadoğu toplantılarının gündemini oluşturan İsrail’in yardım yüklü Mavi Marmara gemisine 31 Mayıs’taki saldırısının yeniden ele alınması beklenmektedir. BM Genel Sekreteri Ban Ki-Mun tarafından Mavi Marmara saldırısını soruşturmak üzere kurulan BM Soruşturma Heyetinin ilk raporunu 15 Eylül’den önce Genel Sekretere sunması ve ilgili raporun da 17 Eylül’deki toplantının ana hatlarını oluşturması, sorunun çözümüne dair atılacak önemli adımlardan birini oluşturacaktır.
20-22 Eylül tarihlerinde “Binyıllık Kalkınma Hedefleri Zirvesi” çerçevesinde Türkiye’nin BM Güvenlik Konseyi Başkanlığını yürütmesi, BM Genel Kurul çalışmaları ve gündemdeki diğer önemli faaliyetlere katılmak üzere Türkiye’nin BM nezdinde diplomasi çıkarması anlamına gelmektedir. Türkiye, bu kritik dönemdeki dönem başkanlığı ile geçici üyeliğinin sona ereceği Ocak 2011 öncesinde üstlendiği uluslararası sorumluluğa paralel olarak prestij de kazanacaktır.
(Amine YAZICI, SDE Asistanı)