Somali Hükümeti ve Birleşmiş Milletler tarafından daha önce de Afrika Birliği Misyonu’na bağlı birliklerin sayısının arttırılması yönünde talep olmuş, fakat Afrika Birliği ülkelerinin büyük bir bölümü bu talebe sessiz kalmış, sadece Uganda ve Burundi olumlu yanıt vererek ek birlik gönderme kararı almışlardı. Hatta Uganda bu kararının bedelini kendi topraklarında yaşanan bombalı saldırılarla ödedi. Fakat bu saldırılar bir taraftan da Afrika Birliği’ni harekete geçirmeye yetti.
11 Temmuz’da Uganda’nın başkenti Kampala’da eş zamanlı bombalama eylemleri gerçekleşmiş ve saldırılarda çok sayıda kişi hayatını kaybetmişti. Saldırıyı ise, El Kaide’ye bağlı olarak hareket ettiği tahmin edilen El Şebab örgütü üstlenmişti.
El Şebab örgütü, Somali kökenli bir örgüt olmasına karşın 11 Temmuz’da düzenlediği saldırı Somali dışında gerçekleştirdiği ilk eylem olma özelliğini taşıyor. El Şebab örgütü hakkında bilgiler sınırlı. 1990’lı yıllardan itibaren ülkede yaşanan istikrarsızlık karşısında İslam Mahkemeleri Birliği adlı İslamcı grup güçlenmiş ve 2006 yılına gelindiğinde ise Grup içinde bölünme yaşanmıştı İşte bu bölünme sonucu ortaya çıkan gruplardan birinin de El Şebab olduğu tahmin edilmektedir. Aynı yıl içersinde İslam Mahkemeleri Birliği’nin ana grubunun yönetimi ele geçirmesi komşu Etiyopya’yı endişelendirmiş, bunun üzerine Etiyopya birlikleri Somali’ye girerek İslam Mahkemeleri Birliği’nin iktidarına son vermiş, daha sonra İslam Mahkemeleri ve Ahmet Şerif (İslam Mahkemeleri Birliği eski üyelerinden) yönetimi arasında uzlaşma sağlanmıştı. El Şebab örgütü ise Ahmed Şerif’in başkanlığını kabul etmemişti. Bu son saldırı Örgütün faaliyetlerini bölge geneline yayacağı endişesine neden olmuş ve pek çok lider bu konuda ortak önlem alınması konusunda işbirliği arayışı içersine girmişti.
Somali’de oldukça zayıf ve sadece Başkent Mugadişu’nun belirli bölgelerinde kontrolü sağlayabilmiş bir hükümet iş başında. Somali yönetiminin kırılgan ve zayıf durumu bölgede istikrarsızlığın artmasına neden olmakta. Dolayısıyla, özellikle 11 Temmuz saldırılarının yaşanması Afrika Birliği’ni bu konuda önlem almaya itmişti. Diğer yandan, Uganda Devlet Başkanı Yoweri Kaguta Museveni, 11 Temmuz saldırılarının sorumlularından bir bölümünün yakalandığını açıkladı. Museveni yaptığı açıklamada, ülkesinin terör karşısında boyun eğmeyeceğini vurgulayarak, ülkesinin Somali’ye toplam 20 bin ek asker göndermek istediğini belirtti.
Afrika Birliği Somali Misyonu
Kısa adı AMİSOM (Africa Union Mission in Somalia/Somali’deki Afrika Misyonu), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin de onayıyla, Somali’de bulunan geçiş hükümetini desteklemek, ülkede istikrarı sağlamak ve Somali güvenlik güçlerini eğitme görevini üstlenmek amacıyla 19 Ocak 2007 tarihinde altı aylık bir süre için (bu süre birkaç kere uzatıldı) kuruldu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de Misyon’un kuruluşuna onay verdi. AMİSOM’un kuruluş aşamasında ABD, 40 milyon dolarlık bir destek vereceğini açıklarken, Avrupa Birliği ise Misyon’a 15 milyon Avro’yla yardım yapacağını belirtti. AMİSON’un ilk dönemki bütçesi ise 330 milyon dolardı. Bütçe daha sonraki yıllarda da aynı seviyelerdeydi. Misyon’un askeri yapısı, önceleri her biri 850 kişiden oluşan 3 taburdan oluşmaktaydı. Daha sonra tabur sayısı 9’a çıkartıldı. Toplam asker sayısı ise, Afrika Birliği’nin son kararıyla birlikte 8 bin’e çıkması bekleniyor. Fakat bu sayı geçmişte önerilen miktarın çok altında. Misyonda şu anda Uganda, Nijerya, Gana, Malavi ve Burundi asker bulundurmakta.(3)
(Onur ÖZTÜRK, SDE Asistanı)
(1)African Union pledges to reinforce its Somalia force
(2)The African Union has approved a plan to send an extra 2,000