Baz istasyonlarının insan sağlığına olan zararları dünya ölçeğinde tartışma konusu olmayı sürdürüyor. Bu tartışmada milyonlarca dolarlık iletişim pazarındaki yatırım ve çıkar ilişkileri rol oynuyor. Geçtiğimiz yıl Kopenhag’da toplanan ve çevre kirliliği bağlamında insanlığın bugün karşı karşıya kaldığı felaket olasılıklarını, biraz olsun kontrol altına almayı amaçlayan Uluslararası Çevre Konferansında ve başta ABD Başkanı Barack Obama olmak üzere, tüm süper güçlerin ve çevreyi kirletmede ön sırayı alan ülkelerin devlet başkanlarının katıldığı doruk toplantısının başarısızlığı da dikkate alındığında, günlük çıkar dürtülerinin, bireylerin, toplumların ve onların yöneticilerinin, kısa vadeli çıkarları ne kadar kolayca uzun vadeli çıkarlara tercih ettiklerini göstermesi açısından ibret vericidir. Öyle ki bu ülkeler para kaybetmeme ve sanayilerinden vazgeçmeme uğruna dünyayı yaşanmaz bir hale getirmeyi göze alarak bunu engelleme amacına yönelik somut hiçbir önleri gözardı ettiler.
Konuya bu perspektiften yaklaşılırsa baz istasyonları bağlamında şöyle bir tablo ile karşılaşmaktayız. Birileri bize bugüne kadar onlar hakkında bildiğimiz her şeyi unutturmaya çalışıyor.
Türkiye’de cep telefonlu dönem başladığından beri sık sık televizyonlarda, gazetelerde protestolarla, davalarla ve insan sağlığına verdiği zararlarla duyup görmeye alışık olduğumuz baz istasyonlarını acaba bugüne kadar yanlış mı tanımışız?
Kanser yapma riski başta olmak üzere, insan vücudu üzerinde pek çok olumsuz etki yarattığı iddia edilen ve bu sebepten ötürü de büyük mücadelelerle yerlerinden söktürülmeye çalışılan baz istasyonları zararsız çıkmış! Bugüne kadar yaşanan bütün olayların sebebi demek ki sadece “paranoya” imiş! İnanması çok güç ama yeni yapılan araştırmalar bunu destekliyor.
Geçtiğimiz hafta gazetelerde yer alan bir haberde, İngiltere’deki Imperial Üniversitesi’nce yapılan bir araştırmadan söz edilmekte idi. Kanser ile cep telefonları ve baz istasyonları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaya çalışan araştırmada, baz istasyonlarının, yakınlarında yaşayan hamile kadınların çocuklarında çocukluk çağında kanser riskinin artmadığı ve cep telefonunun beyin kanserlerine yol açmadığı sonuçları çıktı. Yani, araştırma ile baz istasyonlarına yakın yaşayan kişilerin kanser olma risklerinin, artmadığı bulunmuş oldu... Ayrıca birçok araştırmacı bu elektromanyetik dalgaların vücutta yaratacakları ısınma etkisinin güneşin yaratacağından daha düşük olduğunu iddia ederek, güneşin daha zararlı olduğunu savunuyorlar.
(Tıkla 1) Baz istasyonlarının insan vücudu için zararlı olduğunu iddia eden araştırmacılar, baz istasyonlarından yayılan elektromanyetik dalgaların hücresel ısınmaya ve böylece hücrelerde kimyasal bozulmaya sebep olacağını savunuyorlar. (
Tıkla2) Dalgaların insan sağlığına olumsuz etkileri de bu ısınma ve kimyasal bozulma ile birlikte geliyor. Ayrıca konu ile ilgili bir diğer araştırma olan Interphone Çalışma Grubu’nun 10 yıldır 13 ülkede yürüttüğü araştırmaların geçtiğimiz Mayıs ayında yayınlanan raporunda da, cep telefonlarının kansere yol açtığına dair herhangi bir bulguya rastlanmadığı sonucu açıklandı.
Bu araştırmaları destekleyen bir diğer gelişme Türkiye’den geldi. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) yaptığı denetlemelerde, baz istasyonlarının yaydığı elektromanyetik dalganın, insan sağlığına zarar verecek düzeyin çok altında çıktığı açıklandı. Türkiye’deki 45.479 baz istasyonunun 32.140'ını denetleyen kurum, geçtiğimiz Mayıs ayı sonunda toplam baz istasyonlarının yüzde 89,23'ünü denetlediğini ve bu istasyonların hiçbirinin sınır değer olan 41 volt/metreyi aşmadığı açıkladı. İnsan sağlığına zararlı olan dalga 2000 volt/metre olduğu için, Dünya Sağlık Örgütü baz istasyonlarının eşik değerini 41 volt/metre olarak belirlemiştir. 2000 volt/metre insan vücudunda 1 derecelik bir ısınma meydana getirmektedir. Ancak ülkemizde bu eşik değeri 10 volt/metre olarak alınmakta ve kurumca pek çok baz istasyonu dalga değerinin 4 ila 5 volt/metre olduğu açıklanmaktadır. (
Tıkla 3) Dolayısıyla BTK yetkilileri baz istasyonlarının insan sağlığı açısından bir tehlike arz etmediğini, kurumca bu istasyonların denetim altında olduğunu ve insanlardaki tedirginliğin psikolojik olduğunu savunuyor.
Tütün kullanımının kanser olma riskinde çok daha ön sırada yer aldığını söyleyen Türk uzmanlar, İngiltere’de yapılan bu araştırmaların güvenilirliğini savunurken, bugüne kadar cep telefonları ya da baz istasyonlarının kanser yapma riski ile ilgili kanıtlanmış bir araştırmanın olmadığını da ekliyorlar. Bu uzmanlara göre, yapılan yeni çalışmalar bilimsel yollarla elde edilmiş verilere dayanıyor. Ancak yine de konunun detaylı olarak incelenmesini ve teknoloji ile hayatımıza giren radyoaktif dalgalara karşı dikkatli olunması gereğini ekliyorlar.
Yıllardır bir düşman olarak görülen baz istasyonlarına haksızlık yapmışız demek geliyor nerdeyse insanın içinden… İletişim sektörü pazarı büyük ve hala gelişmekte olan bir sektör. Özellikle Türkiye’de pazar birkaç büyük firmanın elinde. Firmaların Türkiye’de ve dünyada bu pazarda büyümelerinin önünde pek engelleri yok gibi görünüyor. İnsan sağlığı ve çevre kirliliği hariç tabii ki… Firmaları pazarda zora sokabilecek en büyük etken bunlar. Yıllardır insan sağlığına ve çevreye zararları yüzünden büyük mücadeleler verilen baz istasyonları teknolojisinde ne oldu da son araştırmalarda bunlar adeta bir melek gibi temiz çıktı (ya da öyleymiş gibi çıkarıldı). Büyük paraların döndüğü bu sektörle ilgili çıkan bu temiz raporlar insanın aklına, bunların da şirketlerin kısa vadeli pazar kazanma çıkarları uğruna sahneledikleri oyunlardan biri olduğunu getirmiyor değil gerçekten.
Sonuç olarak, şu bir gerçek ki bu raporlar en çok cep telefonu operatörlerini sevindirecek. Nasıl olsa zararsız olduğu da ortaya çıkan baz istasyonlarını artık okullar, hastaneler de dahil olmak üzere bütün çatılarda görmeye başlayacağımız kesin. İnsan sağlığına -inanması çok güç ama- zararları belki yok ancak çevreye verdikleri görüntü kirliliği konusunda ne yapılacak? Ama zaten bu da düşünülmüştü daha önceden. “Baca” görünümlü baz istasyonları ile ‘akıllı’ operatörler bu sorundan da kurtulmayı başarmış gibi görünüyorlar. Bu raporlar daha uzun süre tartışılacağa benziyor. Evet belki şimdilik, güneşten daha az zararlı olsalar da gerek cep telefonları gerek baz istasyonları konusunda bir kez daha düşünmek ve insan sağlığına duyarlı olmayı elden bırakmayarak hareket etmemizde fayda var…
(H. Gülin KOÇAK, SDE Asistanı)