Dünya hala küresel finans krizine çözüm aramakla meşgul. Son olarak, Eylül 2009’da toplanan G-20 ülkeleri, geçtiğimiz hafta sonu da, Toronto’da bir araya gelerek global ekonomiyi ve bunun yanında kendi ülke ekonomilerini düzeltme yolunda hararetli bir zirve gerçekleştirdiler.
Pittsburg Zirvesinden sonraki dönemde, Yunanistan’ın iflasın eşiğine gelmesi ve İtalya başta olmak üzere diğer Avrupa Birliği ülkelerinin bütçe borçlarının iyice artması, Almanya ve İngiltere öncülüğünde, bu ülkelerde sert mali reform kararlarının alınmasına neden oldu. Geçtiğimiz hafta, İngiltere Başbakanı David Cameron ve Maliye Bakanı George Osborne tarafından yapılan açıklamalarda, kamu harcamalarının azaltılması ile bütçe açığının kapatılması kararının alındığı ve bankacılık sisteminde vergilerin artırılacağı ve bu kemer sıkma politikası ile ancak ülkenin kendirini kurtarabileceğini vurgulandı. Almanya Başbakanı Angela Merkel de bu kemer sıkma politikasını savunan baş aktörlerden. Euro bölgesinde yaşanan bu mali sorunlar ve kemer sıkma politikaları, bölgenin ekonomik açıdan zor durumda olduğunun sinyallerini veriyor gibi görünüyor.
Öte yandan, özgürlüklerin ve serbest pazar ekonomisinin ısrarlı savunucusu olan ABD tarafından, Zirve öncesi, bu kemer sıkma politikasının tam aksi yönde açıklamalar geldi. Başkan Obama’ya göre, kemer sıkma politikası ülkeleri ve global ekonomiyi resesyona sürükleyeceği sebebiyle karşı çıkılıyor. Obama’ya göre, bu ekonomik bunalım ancak ekonomideki canlılık ile giderilebilir. Obama, Zirve öncesi liderlere yazdığı mektupta da bu konuyu gündeme getirdi.
Başkan Obama’nın, Zirve öncesi, dile getirdiği bir diğer konu ise Yuan’ın değeri oldu. ABD Başkanı uzun zamandır, Çin’in Yuan’ın değerini düşük tutması yüzünden, Çin’le ticaret yapan ülkelerin dezavantajlı durumda kaldıklarını, bunun ticari dengesizliğe sebep olduğunu, Çinli ihracatçıların bu sebeple avantajlı duruma girmediklerini ve haksız rekabete sebep olduklarını açıklamakta idi. Geçtiğimiz hafta, Çin, bu uyarılar üzerine, Yuan’ın değerini artırmıştı. Obama, Zirvede, bu olaydan duyduğu memnuniyeti dile getirerek bu artışın hala yeterli seviyede olmadığını vurguladı.
Diğer bir sıkıntılı durum ise bankacılık sistemindeki konusunda kendini göstermekte. Bankaların sermaye ve likidite kısıtlamaları ve vergilendirme konularında da çok seslilik vardı. ABD ve Avrupa’dan pek çok ülke bankaların denetim ve vergilerinin artırılmasını isterken, Çin’in başını çektiği diğer bazı ülkeler ise bu konuda daha esnek davranılması taraftarı idi.
Daha başlamadan çatlak seslerin yükseldiği Zirve, “G-20’de çatlamalar” şeklinde yorumlandı. Zirveye katılan ülkelerin ekonomileri ve talepleri birbirinden farklı olduğu için uzlaşıya varmaları da güç oldu. Çünkü herkesi tatmin edecek bir sonucun çıkması imkansız gibi görünüyordu. Ancak Zirvede alınan kararlara bakarak somut adımlar atılmasa bile, büyümeyi savunanlarla kemer sıkma politikasında ısrar edenler düellosu berabere sonuçlandı denebilir.
Zirveden çıkan en önemli sonuç, ülkelerin 2013 yılına kadar kamu açıklarını yarıya düşürmeleri ve 2016'ya kadar da borçlarını istikrarlı seviyeye indirme şartı oldu. Bu şartı gerçekleştirebilmek için ise ülkelere kendi politikalarını bizzat belirleme inisiyatifi verildi. Bu kadar çok sesliliği barındıran bir toplantıdan da, herkesin kendi geleceğine kendi karar vermesinden başka bir kararın çıkması da zaten zor gibi görünüyordu. Ekonomik büyümenin öncelikli hedef olarak alındığı G-20’de, bu kararın alınması hususunda, ABD ile Avrupa arasında mutabakat sağlandığı görünüyor.
Bankacılık sisteminde ise getirilmesi planlanan kısıtlamalara ekonomik büyüme göz önünde bulundurularak biraz daha zaman tanınması kararı verildi. Böylece bankalar konusunda kısıtlama isteyenlerin de istemeyenlerin de dedikleri olmadı ve bu konuda da sözde bir uzlaşma sağlandı.
Sonuç olarak, farklı talepler ile Toronto’ya gelen G-20’ler, maalesef Zirve sonunda bu taleplerini tamamen karşılayacak kesin, somut kararlarla Kanada’dan ayrılamadılar. Bunun yerine, daha orta yoldan bir çözüm sunan ve mevcut beklentilere tümüyle cevap vermek yerine, herkesin talebini bir ölçüde karşılayan çözümlerle kendi kaderlerini kendileri belirlemek üzere ülkelerine döndüler. Zirvenin ortaya koyduğu bir diğer gerçek de, başta Euro Bölgesi olmak üzere, ülkelerin ekonomik açıdan oldukça zor bir dönemin içinde olmaları. Pittsburg Zirvesi’nde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler, birlikte ekonomilerini canlı tutacak yöntemler uygulamak yoluyla küresel ekonomik krizden kurtulma çözümü aramışlardı. Ancak sonraki aşamalar gösterdi ki bu yaklaşım gerçekçi değil. Bu zirvede ise ülkeler, daha soyut kararlarla, kendi bataklarından kendileri çıkma yollarının peşinde. Alınan kararlar ve ülkelerin önümüzdeki dönemde uygulayacakları ekonomik yöntemler, krizin atlatılması konusunda işe yarar mı bilinmez ama bu toplantı, ülkelerin yeni bir dönemin içinde kaderleriyle baş başa kaldıklarını göstermiş oldu.
(H. Gülin KOÇAK, SDE Asistanı)