Somali’de İslami Blok Parçalanıyor
Somali’de siyasi durum her geçen gün biraz daha karmaşık hale gelmektedir. Batı Dünyasından ve Birleşmiş Milletler Barış Gücü’nden destek alan merkezi hükümet kendi varlığını sürdürürken, karşısında yer alan ve İslami yönetim anlayışını savunan muhalif ittifak parçalanma eğilimi göstermektedir. Böylece, kısaca Somali sorunu olarak adlandırılan bu konu farklı bir boyut kazanmaktadır. Uzun yıllardır aynı cephede mücadele veren El-Şebap örgütü ile Hizbul İslam grubu arasında iki gündür yaşanan çatışmalar bunu ispatlamaktadır.
El-Şebap örgütü bilindiği üzere, Somali’deki İslam Mahkemeleri akımını devam ettiren rejim muhalifi bir oluşum olup, ABD’nin, 11 Eylül saldırısından bu yana Irak ve Afganistan’ın yanısıra Afrika kıtasında da askeri operasyonlara girişmesine sebep olan başlıca faktör sayılmaktadır. El-Kaide’nin Doğu Afrika’daki fraksiyonu olarak kabul edilen bu cephe, Batı ile her türlü ilişkiyi reddeden ve katı İslami uygulamaları benimseyen bir fikir altyapısına sahip bulunmaktadır. Buna karşılık Hizbul İslam grubu ise, 2000’li yıllardan itibaren gerek ideolojik gerekse de fiili anlamda El-Şebab’a göre daha ılımlı bir görünüm arzetmektedir. Bu yönüyle Hizbul İslam için, bu grubun El-Şebab cephesiyle paylaştığı ittifakı Batı destekli Mogadişu hükümeti lehine parçalama projelerinin bir aracı olduğu yorumları yapılmaktadır. Ayrıca Somali’de merkezi hükümeti desteklemekle birlikte ülkenin sokaklarına nüfuz edemeyen ABD’nin, Hizbul İslam’la ilişki kurmak suretiyle bu coğrafyadan kaynaklandığını düşündüğü tehdidi sınırlama yoluna gidebileceği düşünülmektedir.
Sözkonusu iki grubun ayrışma noktasına gelmesi, bir dış projenin sonucu olmayıp iktidar mücadelesiyle ilgilidir. Ülkenin okyanus sahilinde yer alan Kismayo limanının kontrolünü şimdiye kadar birlikte yürüten iki grup, son iki gün içinde silahlı çatışmaya girmiştir. Çatışmalarda iki taraftan toplam dokuz kişi ölmüştür. Her iki cephenin ülke içinde hakim olduğu bölgeler farklılık göstermektedir. Ancak ekonomik getirisi olan limanın bu ekonomik getirisi dolayısıyla ayrılığa yol açtığı görülmektedir. (Tıkla-1)
Bu ayrılık, sebepleri ve sonuçları açısından kısa vadede önemsiz görülse de, önümüzdeki dönemlerde ülkeye hangi hükümetin tam olarak hakim olacağına cevap teşkil etmesi bakımından önemlidir. Afrika’da etkisini kaybettiği söylenen El-Kaide’nin bu ayrışma ile daha da zayıflayacağı ve karşısındaki ılımlı olarak tanımlanan diğer grubun güç kazanacağı ve sonunda da merkezi hükümete entegre olabileceği akla ilk gelen senaryolardan biridir. Fakat herşeye rağmen Somali’nin barış ve istikrara kavuşmasını engelleyecek mücadelelerin bir müddet daha devam edeceği öngörülebilir.
(Ahmet Said Altın, Ortadoğu-Afrika Masası, Asistan, 1 Ekim 2009)