Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr

Batı’nın Medya Sansürü: Yumuşak ve Sert Müdahaleler

Sde Editör
22 Haziran 2018 12:09

Muhsin Samet OKUR

1942’de Chicago Üniversitesi Rektörü R.M Hutchins öncülüğünde kurulan ve Hutchins komisyonu adıyla da bilinen “Basın Özgürlüğü komisyonu” dünya üzerinde enformasyon dağılımı tartışmalarının çıkış noktasıdır. Bu komisyonun tartışmaları 27 Mart 1947’de “Özgür ve Sorumlu Basın” adıyla raporlaştırılmış ve daha sonra gerçekleşecek çalışmalara da öncülük etmiştir. Bu rapor dünya üzerinde tek yönlü enformasyon dağılımını gündeme getirmiş ancak işlevini yerine getirememiştir. Daha sonra özellikle, 1970'li yıllarda UNESCO öncülüğünde gerçekleşen toplantılarda 'enformasyon dağılımındaki dengesizlik' yetersiz bir şekilde ele alınmıştır. Batı, sömürgeci anlayışını mevcut iletişim sistemi içerisinde de yinelemiş, iletişim teknolojileri gerçekte, Batı için yeni sömürgeciliğin bir biçimi olarak karşımıza çıkmıştır.

Bugün halen dünya üzerindeki 'haber akışı'na ve dağılımına bakıldığında, Batı ülkelerinin haber değer etmenleri açısından nitelikli ve desteklenen enformasyon kullanımı ile birlikte kendilerini yüceltmekte ancak özellikle Ortadoğu ve Doğu toplumlarını ikincil ve değersiz çerçevelemelerle hegemonyası altına aldığı görülmektedir. Bu tahakküme alma süreci, değişen iletişim altyapısı ile birlikte daha ileriye gitmiş, Batı, internet aracılığı ile dünya toplumlarını bir ağ toplumuna dönüştürme çabası içerisine girmiştir.  Özellikle sosyal medya platformları üzerinden yayılan enformasyon, bilinçli bir yönlendirme ve öne çıkarma içerirken, Twitter ve Facebook'un önceden ve sonradan denetim yoluyla sınırlandırdığı ve biçimlendirdiği içerikler, 'alternatif araç' güzellemesiyle zihinlerimizi sınırlandırmakta ve enformasyonu onların çerçevesi içerisine almaktadır. Batı, zihinlere gerçekleştirdiği bu 'yumuşak müdahale'leri bazen şiddete yönlendirerek 'sert müdahale'lere dönüştürmekte ve gerçek yüzünü ortaya koymaktadır. 2010 yılında Tunus'ta sosyal medya öncülüğünde başlayan Arap Baharı hareketi, sonraları şiddet olaylarını tetiklemiş ve tüm Ortadoğu'yu etkilemiştir. Arap Baharı denilen bu süreçte Batı’nın yumuşak müdahaleden, sert müdahaleye geçişteki en göze çarpan hareketi Libya’da, Fransızların ağırlıkta olduğu koalisyon uçaklarının Libya'nın iletişim altyapısını bombalamasıdır. Aynı alt yapı Kaddafi Rejimi devrildikten sonra, Fransız Telekomünikasyon şirketi ALCATEL tarafından yenilenmiştir. Bu bağlamda, Batı kendi çıkarları doğrultusunda hiçbir çekinceye sahip olmadan, bombalamalar yapmakta, iletişimi kısıtlamakta ve son dönemlerde erişilmesini istemediği içerikleri sosyal medyada 'tehlikeli imgesi' ile etiketlemekte ve mevcut enformasyon çarkını döndürmeye devam etmektedir.

Sosyal medya, Batı’ya sağladığı tüm bu avantajlar dışında, geleneksel medya araçlarına göre denetlenebilirliği en düşük iletişim yöntemlerine sahip olması ve kullanıcıların sosyal medyayı bilinçli kullanması durumunda enformasyon dağılımına yön verebilmesi hasebiyle, Batı otoriteleri tarafından kontrol altında tutulmak istenmektedir. Bu kontrol altında tutma istemine dair Batı’nın son ‘yumuşak müdahalesi’ ise dün (21.06.2018) yaşandı. Avrupa Parlamentosu telif haklarını bahane ederek, ‘yükleme filtreleri’ aracılığıyla içeriğin uygun olup olmadığını kontrol etmesini öngördüğü yasa tasarısını bugün Hukuk Komisyonu’na onaylattı. Bu yol ile kullanıcı içeriğin yayılmasına ilişkin gerekli izne sahip değilse ‘önceden sansür’ ile kullanıcıları ve kişisel enformasyonu engellenmiş oluyor. Uygulama internette bilgi akışını kısıtlarken, bilgi alma ve ifade özgürlüğüne darbe vurulmasının önünü koşulsuz açıyor. Avrupa Birliği ve Batı ülkeleri Türkiye’yi basın ve ifade özgürlüğü noktasında topa tutarken, kendilerine yöneltilen eleştirileri her şekilde görmezden geliyor.

22.06.2018

Kaynaklar

Ağ Toplumu, Jan Van Dijk, Kafka Yayınları

Ağ Toplumunun Yükselişi, M. Castells, Bilgi Üniversitesi Yayınları

Enformasyonun Egemenliği, Semra Akdemir, http://dergipark.gov.tr/download/article-file/150438

Küresel Medya, Filiz Aydoğan, Beta Yayınları

Küreselleşen Medya: İktidar ve Mücadele Alanı, Güliz Uluç, Anahtar Kitaplar Yayınevi

http://www.sde.org.tr/avrupa/ap-tartismali-internet-yasasini-onayladi-haberi-5250

 

 

 

İçeriğe Yorum Yapabilirsiniz.