Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Türk Yükseköğretiminin Yeniden Yapılanma Çalışmaları: Küresel Eğilimler ve Uluslararasılaşma Çerçevesinde Değerlendirmeler
11 Nisan 2013 15:03

Son yüzyılda ortaya çıkan bilgi, iletişim ve teknolojik değişmelerin, küresel boyutta yükseköğretimin yapısını, içeriğini ve fonksiyonlarını köklü bir şekilde değiştirdiği bir gerçektir. Bu çalışmada, hem dünyada yükseköğretimdeki önemli gelişmeler ve gelişme trendleri bu çerçevede küreselleşme ile bölgeselleşme eğilimleri ele alınmış; hem de Türk yükseköğretiminin buna uyumu ve hazırlıkları yapılan yeni yasal düzenlemeler analiz edilmeye çalışılmıştır. Ülkemizde 1981 yılında yapılan Yükseköğretim Yasası’ndan (2547) bu yana birçok yönüyle Bunu yaparken gerek medyada, gerek yasa taslağı için bildirilen görüşlerde ve kamuoyunda öncelikli olarak yer alan yükseköğretimin yapısal niteliklerinden çok içeriksel nitelikleri üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Bir başka ifadeyle, Yükseköğretim üst yapısının kuruluşu, Üniversite yönetim yapıları ve Rektör seçimlerindeki tartışmalara derinlemesine girmek yerine yükseköğretimin temel fonksiyonları olan eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal sorumluluk alanlarında evrensel trendler çerçevesinde öneri ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Eleştirilere maruz kalan, ancak günün koşullarına uygun hale getirilemeyen yükseköğretim sistemimizin mevcut durumu ve hazırlanmakta olan yasal değişiklikleri uluslararası gelişmeler ve kurumlar doğrultusunda değerlendirilmesi de bu kapsamda ele alınmıştır. Çalışmanın ilk ana bölümünde yükseköğretim konusunda içinde bulunduğumuz çağın ortaya çıkardığı değişiklikler ve buna çeşitli uluslararası kuruluşların yaklaşımları karşılaştırmalı olarak ele alınmış; küresel nitelikteki değişimler doğrultusunda 1999 yılında bölgesel bir işbirliği olarak başlayan ve Avrupa bölgesinde ortak bir yükseköğretim alanı oluşturma hedefiyle ortaya çıkan Bologna Süreci’nin sunduğu çözümlere, geliştirdiği araçlara ve konuyla ilgili eleştirilere yer verilmiştir. İkinci ana bölümde ise Türk yükseköğretiminin yeniden yapılanmasına yönelik ihtiyaçlar ve hazırlanmakta olan yasa taslağına dünyada yaşanan gelişmeler ve Türkiye’nin de içinde yer aldığı uluslararası sistemlerin eğilimleri çerçevesinde değerlendirmeler yapılmış ve yine bu kapsamda öneriler ortaya konulmuştur.

 

Çalışmanın metodolojisi küresel gelişmelerin ve yasa kapsamındaki değişikliklerin karşılaştırmalı analizi şeklinde oluşturulmuştur. Uygulamada sunduğu mekanizmalar, görünürlük ve ölçme-değerlendirme gibi araçlarla bölgesel olarak 47 üye ülke üzerinden yürütmekte olduğu için, üzerindeki tartışmaların farkında olarak, Bologna Süreci’nin somut hedef, faaliyet ve uygulamalarına örnek olarak yer verilmiştir. Bu yaklaşımla, çalışmada küresel eğilimlerin bölgesel ve ulusal bağlamdaki somut yansımalarından yola çıkarak yükseköğretimimizin yeniden yapılandırılması sürecinde uygulanabilir ve küresel gelişmelere paralel öneriler getirilmesi hedeflenmiştir. Yükseköğretimin giderek artan önemi ve işlevleri düşünüldüğünde bölgesel ve küresel aktör olma iddiasında olan ülkemiz için uluslararası gelişmelerin uzağında bir yükseköğretim planlaması ve yeniden yapılanmasının başarılı olması mümkün olamaz. Bu nedenle çalışmanın genelinde yükseköğretim felsefesi, yapılanması ve yönetimine ilişkin değerlendirme ve öneriler uluslararası perspektif çerçevesinde yapılmıştır. Bu yönüyle kapsamlı ve güncel bir değerlendirme olmasının uzun bir süredir devam eden, birçok farklı paydaşın görüşüne başvurularak, ülkemizde hiç olmadığı kadar şeffaf ve demokratik bir yaklaşımla yürütülmekte olan yasa çalışmalarının tamamlanması öncesinde politika yapıcılara ve yükseköğretim alanındaki çalışmalara katkı sağlaması hedeflenmiştir. Bu nedenle niyet ve temennilerden ziyade uluslararası yükseköğretim uygulamalarından, eğilim ve hedeflerden yola çıkarak somut öneriler getirilmeye özen gösterilmiştir.

 

Bu çalışmanın hazırlanmasını kayda değer bulan ve yayınlayan Stratejik Düşünce Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Yasin Aktay’a, 2003 yılında yapılan üniversite reformu ve yasa çalışmaları konusunda yayınıyla ve bu çalışmamın hazırlık aşamasındaki pozitif yaklaşımıyla çalışmanın tamamlanmasını sağlayan Sayın Dr. Murat Yılmaz’a, çalışmanın yeni yasa taslağına dair görüşler kısmındaki analizlerimin oluşturulması ve olgunlaşmasında katkıları olan YÖK’ün internet sayfasında görüşleri yayınlanan tüm kurum ve kişilere, Türkiye’de yükseköğretimin uluslararası gündemini ön planda tutmak üzere görüş ve özverili çalışmalarıyla rehberlik eden Bologna Uzmanlarına, bu çalışmada ve daha önceki ortak çalışmalarımızda anahtar nitelikteki analizleriyle ve ayrıntılı değerlendirmeleriyle yön veren Prof. Dr. Metin Toprak’a özellikle teşekkür ederim. Ayrıca 2008-2012 yılları arasında başta uluslararası boyutu olmak üzere Yükseköğretim Kurulu’nun ulusal ve uluslararası çalışmalarına katkı sağlamama, bu konuda bilgi ve tecrübelerimin artmasına, ülkemi uluslararası ortamlarda temsil etme gururunu yaşamama vesile olan bir önceki YÖK Başkanı Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan’a, örnek çalışma disiplini ve yaklaşımıyla birlikte çalışmaktan çok şey öğrendiğim Başkan Vekili Prof. Dr. Ömer Demir’e teşekkür ederim. Bu tecrübelerimi değerli bularak devamını sağlayan; açık, şeffaf ve çok katılımlı bir yasa hazırlığı sürecini örnek bir çalışma sistematiği ile sürdüren ve getirilen öneri, değerlendirme ve eleştirileri olgunlukla karşılayarak çalışmaları iyileştirmek için kullanan mevcut YÖK Başkanı Sn. Prof. Dr. Gökhan Çetinsaya’ya da teşekkürü borç bilirim. İnsan kaynağımızın bugünün ve geleceğin ihtiyaçları doğrultusunda yetişmesi için özverili ve geniş katılımlı çalışmaların hakim olduğu demokratik bir yasa sürecinin yaşanıyor olması da örnek niteliktedir.

 

Kitabın Tamamına Ulaşmak İçin Tıklayınız