Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : info@sde.org.tr
Haftanın Ekonomik Gelişmeleri
Abuzer Pınar - Merve Karacaer Ulusoy
23 Mayıs 2018 14:23

Dünyadaki ekonomik gelişmeler

Dünya ekonomisinde yönünü arayan belirsiz bir seyir gözlenmektedir. Avrupa ekonomilerinde yavaşlama sinyalleri gelmektedir. Güven endeksleri fazla umut verici görünmüyor. Enflasyon %1’in biraz üzerinde ve Almanya’da yatırımcı güven endeksinde zayıflama göze çarpmaktadır. Bu yüzden Avrupa Merkez Bankası gevşek para politikaları uygulama eğilimindedir. İngiltere’de enflasyon düşük çıktığı için faizleri arttırma eğilimi zayıf görünmektedir. Enflasyondaki seyre göre zamana yayılacak bir faiz kararı ağrı basmaktadır. Japonya’da beklenen %2’lik enflasyon hedefi konusunda zaman açısından belirsizlik var.

Avrupa ve Japonya açısından durum bu iken ABD’de gösterge tahvil faizleri %3’ün üzerine çıktığından faiz artışına gidildi. Devamında ne yapılacağına ilişkin belirsizlik sözkonusu. İşsizlik ve enflasyonda ortaya çıkacak eğilimlere göre faiz kararları gözden geçirilecek. Ancak korumacı politikalara yöneliş dünya ekonomilerini tedirgin etmektedir. Başta çelik ve alüminyum olmak üzere bazı mallara getirilen gümrük vergileri büyük ölçüde Çin’e karşı yapılmış gibi görünmektedir. AB ülkeleri ve diğer bazı ülkeler için belirli bir süre için muaflıklar getirildi. ABD ve Çin devlet başkanlarının görüşmesi ortamı biraz yumuşatmış olmakla beraber belirsizlik devam etmektedir. ABD’nin asıl problemi Çin’e karşı verdiği dışa açıktır. Bu konu önümüzdeki dönemde sıcak bir konu olmaya devam edecektir.

Petrol fiyatları

Petrol fiyatları varil fiyatı 80 dolar olarak 2014 yılından bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Jeopolitik riskler, İran ambargosu ve Rusya’nın Orta Doğu’daki güç rekabeti petrol fiyatlarını arttırmaktadır. Bu artış dünya ekonomilerini yavaşlatıcı yönde etki yaratacaktır.

Türkiye ekonomisindeki gelişmeler

Türkiye’de de geçen hafta itibariyle piyasalar oldukça hareketliydi. Geçen hafta Cumhurbaşkanı Sn. Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında toplanan Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK) toplantısı sonrasında 4,23 seviyesinin altını gören dolar/TL haftanın ilk işlem gününde 4.35, euro/TL kuru ise 5.20 seviyelerini test etti. Bu durumun siyasi alanda oluşan belirsizliklerden ve Orta Doğu’da artan gerilimden kaynaklandığı yorumları yapıldı. Hafta ortasında Moody’s ve Fitch’ten gelen uyarılarla birlikte TL yurtdışı piyasalarda değer kaybetmeye devam etti ve tarihi rekor kırarak hafta ortasında dolar/TL 4.50, euro/TL de 5.30 seviyelerini gördü. Böylece gelişen ülke kur sepeti içerisinde TL, günlük bazda en çok değer kaybeden para birimi olarak öne çıktı. Haftanın son gününe gelindiğinde, ABD ekonomisinin iyimser görünüm sergilemesi, 10 yıllık Hazine tahvillerinin faizinin yıl bitiminden önce yüzde 3,2'ye ulaşabilecek olması ve Fed’den gelecek faiz artırımı beklentileri ile birlikte dolar/TL yükselişini korurken, altının ons fiyatında düşüş yaşandı.

Merkez Bankası’nın faiz kararları

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Merkez Bankası'nın kararlarında bağımsız olduğunu ancak yürütmenin başının sinyallerini de bir kenara koyamayacağını söylemesi üzerine kurlar yukarı yönde hareketlendi. Cumhurbaşkanlığı Ekonomi Başdanışmanı Cemil Ertem ise Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın işaret ettiği faizlerin düşürülmesinin piyasa koşullarında ve gerekli şartlar sağlandıktan sonra olacağını, yapılan faiz vurgusunun 7 Haziran'da gerçekleştirilecek olan PPK toplantısına değil, faizlerin ekonomide bir hedef olarak düşürülmesi gerekliliğine olduğuna dikkat çekti. Dolar ve euro kurlarının rekor kırması ile birlikte TCMB yazılı bir açıklama yaparak, piyasada oluşan sağlıksız fiyat oluşumlarını takip ettiklerini ve gerekli adımların atılacağını belirtmesi ile birlikte TL dolar ve euro karşısında az da olsa değer kazanmış oldu.

Kambiyo rejimi tartışmaları

Hafta başında Hazine’den yapılan açıklamada uygulanmakta olan kambiyo rejimi ile ilgili kısıtlayıcı bir değişiklik yapılmasının söz konusu olmadığı, tersine daha liberal bir rejime yönelmeye çalışıldığı belirtildi. Bu açıklama üzerine 16.05.2018 tarihinde Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’daki idari para cezalarının güncellenmesi ve yetkisiz döviz bürolarına daha ağır yaptırımlar getirilmesini öngören teklif TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edildi.

Yurtdışına para kaçırma tartışması

Geçen haftanın bir diğer önemli haberi yurtdışına para kaçıranları ilgilendiriyor. Yurtdışına TL veya döviz kaçıranların kaçırdıkları paranın yüzde 40’ı kadar ceza ödemesi ile ilgili teklif Meclis’te kabul edildi.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının bakışı

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s’in Ülke Riskleri Direktörü Yves Lemay, Türkiye’deki gelişmeleri yakından takip ettiklerini, düşük kamu borcuna karşılık son dönemde gündeme gelen ekonomiyi destekleyici önlemlerin bütçe harcamalarını artıracağını beklediklerini; ancak Türkiye’nin mali gücünün kredi gücünün bir kaynağı olmaya devam ettiğini belirtti. Öte yandan, 2018 ve 2019 yıllarında Avrupa’da ekonomik büyümenin devam edeceğini, bu durumun da Türkiye’deki ihracatı olumlu yönde destekleyeceğini umduklarını vurguladı. Öte yandan, makro gelişmelerin kredi notu için negatif seyrettiğini açıklayan Moody's, fonlama ve varlık kalitesi ile ilişkili aşağı yönlü risklerden kaynaklı olarak Türkiye'nin bankacılık sistemi için de görünümün negatif olduğunu bildirdi.

Konut kredisi faizleri

Ziraat Bankası ve Halkbank’tan sonra bazı özel bankaların da katılımıyla konut kredisi faizleri aylık 0,98’e indirildi. Bankaların ardından toplamda 41 inşaat firması konut sektörünü canlandırmak adına peşinatı yüzde 5’e düşürerek fiyatlarda yüzde 20 indirime gitti. Bunun dışında Bakanlar Kurulu’nun aldığı karar doğrultusunda 31 Ekim’e kadar geçerli olmak üzere iş yeri teslimlerinde uygulanan KDV oranı yüzde 18’den yüzde 8’e düşürüldü.

Akaryakıt fiyatlarına yönelik yeni karar

Bir diğer önemli haber akaryakıt fiyatlarının sabitlenmesi ile ilgili idi. Benzin, motorin, LPG ve petrol bazlı ürünlerde oluşan yüksek fiyatların önüne geçebilmek için özel tüketim vergisinde düzenleme yapıldı. Yeni düzenlemeye göre petrol fiyatları ve döviz kurları yukarı giderse ve bu nedenle akaryakıta zam yapılması gerekirse bu miktar kadar ÖTV oranı azaltılacak. Petrol veya döviz fiyatlarının azaldığı dönemde ise 17.05.2018 tarihi itibari ile geçerli olan vergi tutarlarını geçmeyecek şekilde ÖTV oranı artırılırken, vergilerin aşağı inmesinde herhangi bir sınır söz konusu olmayacak. Bu sayede petrol fiyatları ve döviz kurundaki artış nedeni ile oluşan akaryakıt fiyat artışları vatandaşa yansıtılmamış olacak.

Reel ekonomi

Reel ekonomi tarafına bakıldığında sanayi üretiminde olumlu yönde bir seyir izlenirken, imalat sanayiinde bir yavaşlama sinyali gözlenmektedir. Güven endeksindeki gevşeme ve beyaz eşya üretimindeki zayıflık dikkat çekmektedir. İşsizlik rakamları olumlu sinyaller verirken, kamu istihdamındaki artış dikkat çekmektedir. Konut satışlarında meydana gelen azalma, faizlerdeki düşüş ve firmaların indirimi sektörü yeniden hareketlendirmektedir.

 

23.05.2018